Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie planowanej reformy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym likwidacji Oddziału ZUS w Zambrowie

   Szanowna Pani Premier! W związku z planowaną przez Panią Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Aleksandrę Wiktorow reformą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kieruję do Pani Minister szereg bardzo istotnych uwag dotyczących tego zamierzenia.    Sygnały o reorganizacji terenowych jednostek organizacyjnych ZUS polegającej na likwidacji i łączeniu znacznej liczby oddziałów ZUS docierają do pracowników oddziałów jedynie za pośrednictwem mediów. Komisja powołana przez Panią Prezes opracowuje założenia reformy w zaciszu gabinetów, nie konsultując ich z żadną spośród pięciu organizacji związkowych funkcjonujących w ZUS, co stanowi istotne naruszenie ustawy o związkach zawodowych oraz Kodeksu pracy. Na pisemne zapytanie organizacji związkowych z dn. 29 listopada br., potwierdzające niepokój i niewiedzę związków o zamierzeniach Pani Prezes, o przyczyny zmian struktury organizacyjnej ZUS, oczekiwany efekt tych zmian, planowaną docelową strukturę organizacyjną jednostek terenowych oraz zmiany w zatrudnieniu w związku z reorganizacją, Pani Prezes udzieliła pięciozdaniowej, lakonicznej i niczego niewyjaśniającej odpowiedzi. Skandaliczny sposób prowadzenia tej reformy przez Panią Wiktorow polega na przyjęciu rozwiązań organizacyjnych stawiających liczną grupę pracowników przed faktem dokonanym. Taki stan rzeczy budzi uzasadniony niepokój pracowników oddziałów ZUS słusznie obawiających się utraty miejsc pracy.    Pani Prezes prowadzi jednoosobowo tę reformę, zamierzając zmniejszyć liczbę oddziałów z 51 do 42 poprzez całkowitą likwidację 14 oddziałów oraz utworzenie 5 nowych. W sumie zmiany mają dotyczyć 21 oddziałów. W sytuacji konieczności obniżania kosztów obsługi ZUS nie byłoby w tym nic dziwnego, jednak w tym przypadku jest inaczej. Dla zobrazowania błędnych założeń reformy wprowadzanej przez Panią Wiktorow, struktury terytorialnej ZUS posłużę się przykładem Oddziału ZUS w Zambrowie, który według założeń Pani Prezes ma ulec likwidacji, a jego zadania ma przejąć Oddział Białystok.    Oddział ZUS w Zambrowie w swojej 30-letniej działalności dał się poznać jako placówka wykonująca wzorowo swoje zadania, co potwierdzają przeprowadzone kontrole przez Centralę ZUS oraz NIK. Dowodami potwierdzającymi bardzo dobre funkcjonowanie Oddziału ZUS w Zambrowie były wdrażane w tym Oddziale programy pilotażowe, między innymi związane z naliczaniem kapitału początkowego czy też opisem stanowisk pracy - tak zwany audyt. Bazy z wypłatą świadczeń krótkoterminowych opracowane w Oddziale ZUS w Zabrowie posłużyły Centrali jako wzorcowe w skali kraju. To Oddział w Zambrowie w latach 1998-1990 jako pierwszy wprowadził transmisję danych z inspektoratami. W działalności zambrowskiego Oddziału ZUS nie wystąpiły żadne nieprawidłowości czy afery, których występuje wiele w innych oddziałach, w tym w Oddziale Białystok, w skład którego przewiduje się włączenie Oddziału Zambrów, o czym między innymi informowały media w dniu 4 grudnia br.    Odrębnym zagadnieniem jest aspekt ekonomiczny wprowadzanej reformy. Oddział ZUS w Zambrowie dysponuje stosunkowo nową bazą lokalową o wysokim standardzie. I etap budowy nowoczesnej i kosztownej siedziby ZUS zakończono przed około 15 laty, zaś druga część obiektu jest jeszcze nowsza. Na dzień dzisiejszy nowoczesny obiekt jest w pełni wykorzystany, dobrze dostosowany do potrzeb kompleksowej obsługi mieszkańców z uwzględnieniem możliwości rozszerzenia działań na inne regiony. W sytuacji, gdy dojdzie do likwidacji Oddziału, stanie się on w znacznej części bezużytecznym i kosztownym w utrzymaniu pustostanem, na który najprawdopodobniej nie będzie nabywcy, na co są w Zambrowie liczne przykłady. Takie działanie wydaje się być całkowicie nieuzasadnione w sytuacji, gdy przewiduje się bardzo kosztowną budowę pięciu nowych oddziałów w ogromnych aglomeracjach, takich jak: Warszawa, Łódź, Elbląg, Toruń, Poznań, podczas gdy kosztowne i nowe siedziby likwidowanych oddziałów będą niezbywalnymi, drogimi w utrzymaniu pustostanami. Ponadto Oddział ZUS w Zambrowie, prowadząc oszczędną gospodarkę finansową, obniżył koszty utrzymania do 80% w porównaniu do roku poprzedniego w przeciwieństwie do wysokich kosztów utrzymania Centrali.    Bardzo istotnym aspektem, pomijanym w zamierzeniach Pani Prezes, są losy pracowników likwidowanych oddziałów. Co prawda Pani Prezes w wyżej przywołanym piśmie poinformowała związki zawodowe, że nie będzie zwolnień grupowych i zmian dotyczących uposażeń na zajmowanych stanowiskach, to jednak już dziś wiadomo, że z propozycji dojazdów z Zambrowa do Białegostoku skorzystają nieliczni, pozostali zwolnią się z pracy na własną prośbę, nie wytrzymując ekonomicznie kosztów, w sytuacji gdy bilet miesięczny na trasie Zambrów-Białystok kosztuje 388,80 zł, zaś dochody netto większości pracowników kształtują się na poziomie około 1000 zł. W ten sposób w Zambrowie, mieście, w którym stopa bezrobocia przekracza 22%, przybędzie kolejnych 60 bezrobotnych, gdyż szacuje się, że właśnie tylu pracowników Oddziału straci pracę. Takie prowadzenie reformy to ewidentny skandal gwałcący podstawowe prawa pracownicze i ustawę o związkach zawodowych. Pracownicy Oddziału są oburzeni zatajeniem przygotowań restrukturyzacji ZUS, dotknięci, wręcz poniżeni, faktem nieliczenia się Prezes Wiktorow z ich zdaniem. Słusznie oczekują przesunięcia w czasie i złagodzenia w skutkach przemian. Wywiad udzielony przez Panią Wiktorow ˝Rzeczypospolitej˝ w dniu 08 grudnia br. nie uspokoił pracowników i wręcz spowodował dodatkowe zaniepokojenie co do kolejnych etapów restrukturyzacji.    Szanowna Pani Minister! Biorąc pod uwagę ogromne znaczenie poruszanych przeze mnie zagadnień, szczególnie dla zagrożonej widmem bezrobocia i zaniepokojonej sposobem wprowadzania restrukturyzacji kilkunastotysięcznej rzeszy pracowników ZUS, ale również skutkami ekonomicznymi proponowanych rozwiązań oraz poprawnością funkcjonowania ZUS, licząc na zrozumienie, oczekuję zmiany założeń i sposobu wprowadzania restrukturyzacji ZUS. Trzeba zmienić utopijną wizję reformy przedstawianą przez Prezes Wiktorow. Pracowników nie można tak traktować, prawa pracownicze nie mogą być gwałcone!    Wobec powyższego stawiam Pani Minister pytania:    1. Jakie są przyczyny i merytoryczne przesłanki zmian struktury organizacyjnej ZUS?    2. Jaki jest oczekiwany efekt tych zmian, poza pozbawieniem pracy setek pracowników i wzrostem kosztów, wbrew założeniom ich obniżki przez Panią Prezes?    3. Dlaczego reforma jest przygotowywana w zaciszu gabinetów, bez konsultacji z organizacjami związkowymi, bez poinformowania pracowników o jej założeniach, wprowadzając w ten sposób widmo zagrożenia bezrobociem?    4. Dlaczego jedynym kryterium decydującym o losach Oddziału jest liczba obsługiwanych płatników, a nie uwzględnia się jakości pracy Oddziału, wyposażenia Oddziału w bazę lokalową oraz zaplecze informatyczne, działalności Oddziału wolnej od licznych afer w innych oddziałach, ilości wdrażanych programów pilotażowych przez poszczególne oddziały oraz wyników tych wdrożeń, kosztów funkcjonowania Oddziału, wyników kontroli prowadzonych przez Centralę oraz NIK w danym oddziale, co umożliwiłoby takiemu Oddziałowi jak Zambrów dalsze istnienie?    5. Czy w świetle przytoczonych powyżej argumentów nie należy zmienić założeń restrukturyzacji i czy bardzo dobrze funkcjonujący Oddział ZUS w Zambrowie nie powinien nadal funkcjonować?    6. Dlaczego nie uwzględnia się faktu ogromnych kosztów budowy pięciu nowych oddziałów w dużych aglomeracjach, w sytuacji gdy w likwidowanych oddziałach wyposażonych w nowe kosztowne siedziby powstaną niezbywalne i kosztowne w utrzymaniu pustostany, tak jak na przykład w Zambrowie?    7. Jakie są planowane działania, aby ewentualne przeniesienie z Zambrowa Oddziału ZUS nie przyniosło miastu i regionowi niekorzystnych skutków?    8. Dlaczego reformując ZUS, nikt nie liczy się z interesami pracowniczymi? Czy planując restrukturyzację wzięto pod uwagę koszty społeczne takich, a nie innych decyzji?    9. Jaka ma być docelowa struktura organizacyjna jednostek terenowych ZUS?    Poseł Wojciech Borzuchowski    Warszawa, dnia 17 grudnia 2004 r.