Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie oceny zmian w Kodeksie postępowania cywilnego dokonanych nowelizacją z dnia 1 marca 1996 r.

   Panie Ministrze! Ustawą z 1 marca 1996 r. Sejm dokonał istotnych zmian w Kodeksie postępowania cywilnego. Nie wszystkie te zmiany w równym stopniu uzyskały aprobatę społeczną. Często krytykowanymi zmianami jest skreślenie art. 3 § 2 K.p.c., zmiana treści art. 316 § 1 i art. 232 K.p.c. Sędziowie, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zmiany te interpretują jako: ˝przywrócenie zasady kontradyktoryjności i uwolnienie sądu orzekającego od odpowiedzialności za rezultat postępowania dowodowego, którego dysponentem są strony (...). Sąd (zwłaszcza po zmianie przepisów w lipcu 1996 r.) prowadzi postępowanie w takim zakresie, w jakim zostanie ono zainicjowane przez strony, na sądzie też nie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed jej merytorycznym rozstrzygnięciem. Innym słowy, to strony mają dążyć do takiego wyjaśnienia sprawy, by osiągnąć satysfakcjonujący wynik procesu˝ (z uzasadnienia wyroku sygn. akt IV U 3353/01 z 15 stycznia 2003 r.).    W uzasadnieniu tym czytamy: ˝Po zapoznaniu się z treścią opinii wnioskodawczyni nie zgłosiła do niej zastrzeżeń w zakreślonym 7-dniowym terminie, (...) już sam fakt biernej podstawy wnioskodawczyni wobec jednoznacznie sformułowanych wniosków opinii dawał podstawę do wydania negatywnego dla niej rozstrzygnięcia˝.    Wnioskodawczyni, bezrobotna, bez pieniędzy, bez pomocy prawnej i bez wiedzy prawniczej i medycznej w ciągu 7 dni miała odnieść się do treści opinii kilku biegłych lekarzy, gdy sąd blisko rok oczekiwał na przeprowadzenie badań.    Oceny merytorycznej wyroku Sądu Okręgowego na skutek złożonej apelacji dokona Sąd Apelacyjny w Gdańsku. Na pewno dostrzeże i odpowiednio oceni m.in. to, że sąd:    - nie doprowadził do wyjaśnienia, co jest ze wzrokiem wnioskodawczyni, gdy biegły w swej pobieżnej opinii stwierdził podejrzenie jaskry,    - uwzględnił na korzyść ZUS wyniki operacji przeprowadzonej w kilka miesięcy po wydaniu przez ZUS zaskarżonej decyzji, gdy logiczne wydaje się, że okresy przed operacją i po jej przeprowadzeniu winny być rozpatrywane odrębnie,    - na niekorzyść wnioskodawczyni przyjął to, że po utracie prawa do renty zarejestrowała się w powiatowym biurze pracy jako bezrobotna, przyjmując: ˝iż skarżąca również we własnej samoocenie uważała się za osobę zdolną do pracy, skoro pobierając zasiłek, oczekiwała na propozycję zatrudnienia˝. To było podstawową przesłanką do niekorzystnego dla wnioskodawczyni wyroku sądu I instancji. Tak interpretując, sąd nie dostrzegł dwóch istotnych elementów sprawy:    1) że gdyby wnioskodawczyni nie zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy po utracie prawa do renty, to utraciłaby również ubezpieczenie zdrowotne,    2) nie ma przeszkód, by osoba niepełnosprawna podejmowała pracę w szczególnych warunkach,    - nie dostrzegł i nie wyjaśnił widocznych sprzeczności w ocenie niesprawności wnioskodawczyni zawartej w ocenie lekarza orzecznika ZUS, biegłych sądowych, a orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, który zakwalifikował do lekkiego stopni niepełnosprawności.    Zatem nasuwa się pytanie, czy zmiany wyżej opisanych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w 1996 r. poszły we właściwym kierunku?    Pytanie jest szczególnie zasadne przy olbrzymim rozwarstwieniu ekonomicznym i zróżnicowanej wiedzy prawniczej, gdy bezrobotny, drobny dostawca próbuje dochodzić swych praw wobec olbrzymiej firmy, za którą stoją wielkie korporacje prawnicze. W podobnej sytuacji znajdują się emeryci i renciści pozostający w sporze z firmami ubezpieczeniowymi.    Nasuwa się również pytanie: czy dokonane w 1996 r. zmiany w K.p.c. nie tworzą zatorów w sądach II instancji?    W interpelacji niniejszej pragnę zapytać pana ministra czy:    1. Resort sprawiedliwości dokonywał oceny zmian wyżej opisanych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego? Czy ocena ta jest zbieżna z zaprezentowanym przeze mnie odbiorem społecznym?    2. Jakie wnioski zostały wyciągnięte z tej oceny?    3. Czy resort zamierza dokonać zmian poprzez przywrócenie art. 3 § 2, art. 232 i art. 316 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu przed zmianą z 1 marca 1996 r.    Z wyrazami szacunku    Poseł Stanisław Żelichowski    Działdowo, dnia 24 kwietnia 2003 r.