Debaty sejmoweV Kadencja

Interpelacja w sprawie sytuacji lokatorów mieszkań komunalnych o dużej powierzchni związanej z uwolnieniem czynszów

   Szanowny Panie Marszałku! Potwierdzam otrzymanie odpowiedzi ministra rozwoju regionalnego i budownictwa pana dr. Jerzego Kropiwnickiego na moją interpelację poselską w sprawie sytuacji lokatorów mieszkań komunalnych o dużej powierzchni związanej z uwolnieniem czynszów. Uznaję jednak odpowiedź za niezadowalającą. Na podstawie art. 120 ust. 3 Regulaminu Sejmu RP zwracam się do pana marszałka o umieszczenie mojej interpelacji w tej sprawie w porządku dziennym najbliższego posiedzenia Sejmu RP.    Uzasadnienie    Odpowiedź ministra rozwoju regionalnego i budownictwa pana dr. Jerzego Kropiwnickiego na moją interpelację uznałem za niewystarczającą z następujących powodów:    I. Minister Kropiwnicki całą trudną sytuację lokatorów w zasobach mieszkaniowych prywatnych i komunalnych chce w najbliższym czasie (po 11 lipca 2001) uzdrowić dodatkami mieszkaniowymi przyznawanymi przez gminy poprzez rozszerzenie kręgu uprawnionych do uzyskania dodatków mieszkaniowych oraz przyznanie najemcom opłacających czynsz wolny oraz propozycję sukcesywnego łagodzenia progów dochodowych uprawniających do otrzymania dodatku. Gminom brakuje pieniędzy na wypłatę dodatków mieszkaniowych, a cała procedura przyznawania przez gminy dodatków mieszkaniowych, którą musi przejść najemca, aby taki dodatek otrzymać, jest często ze względu na jego wysokość nieopłacalna. Przyznawana przez gminne ośrodki pomocy społecznej jest również dla niektórych lokatorów żenująca. Pomoc materialna władz państwowych i samorządowych dla umożliwienia zamieszkiwania i utrzymania lokatorów o niskich dochodach jest niewystarczająca i ma charakter propagandowy.    W dniu 12 stycznia 2000 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w którym orzekł, że art. 56 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych jest sprzeczny z konstytucją. Trybunał wyznaczył 18-miesięczny (czyli najdłużej możliwy) termin utraty mocy obowiązującej przez ww. artykuł, tj. artykuł 56 ust. 2 przestanie więc obowiązywać w dniu 11 lipca 2001 r.    Co stanie się w dniu 11 lipca 2001 r.?    Art. 56 ust. 2 wspomnianej ustawy stanowił, że do dnia 31 grudnia 2004 r. czynsz najmu lokali położonych w domach stanowiących własność osób fizycznych będzie ustalany zgodnie z przepisami o czynszu regulowanym (opisanym w art. 25 i 26 ustawy). Czynsz regulowany jest wyznaczany przez radę gminy i nie może przekroczyć 3% wartości odtworzeniowej lokalu (w skali rocznej). Tak więc od 11 lipca br. właściciele prywatnych kamienic nie będą zobowiązani czynszem wyznaczanym przez radę gminy (regulowanym), natomiast będą mogli wyznaczyć czynsz w sposób nieograniczony żadną barierą (zniknie bowiem ograniczenie do 3% wartości odtworzeniowej lokalu). Już obecnie wysokość czynszu regulowanego oraz opłat za konieczne świadczenia i usługi komunalne wielokrotnie przekracza otrzymane renty i emerytury, a nawet wynagrodzenia za pracę (70% przeciętnej płacy). Trybunał stwierdził zarazem, że wprowadzenie czynszu wolnego zamiast czynszów regulowanych stworzyłoby stan niezgodny z konstytucją. Trybunał dał więc rządowi RP 18 miesięcy na wprowadzenie nowych mechanizmów ochrony lokatorów w większym stopniu obciążających środki publiczne.    Niebezpieczeństwa i ich skutki.    Niebezpieczeństwo nr 1. Wskutek opieszałości rządu lub parlamentu nowe przepisy o ochronie lokatorów nie zdążą wejść w życie przed 11 lipca br. Skutek: powstanie luka prawna, prywatny właściciel będzie mógł wyznaczyć dowolny czynsz, gdyż nie będzie już związany stawkami ustalonymi przez gminę, a nie będzie ograniczeń w zakresie maksymalnych stawek czynszu. Spowoduje to w konsekwencji lawinę wniosków kierowanych do sądów o eksmisję na bruk lub do mieszkań socjalnych, których gminy w dużej większości nie mają. Eksmisje spowodują utratę przez eksmitowanych części ich dorobku życiowego (nie ma możliwości pełnego zabezpieczenia majątku eksmitowanego przez eksmitującego). Przygotowywana przez Sejm RP ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, o dodatkach mieszkaniowych pogorszy sytuację mieszkań czynszowych w zasobach prywatnych, jak również mieszkańców w zasobach komunalnych gmin.    Niebezpieczeństwo nr 2. W ustawie o ochronie praw lokatorów pominie się sytuację lokatorów prywatnych kamienic (tak wynika z odpowiedzi ministra Kropiwnickiego na moją interpelację i tak alarmuje Polskie Zrzeszenie Lokatorów). Skutek: taki sam jak w punkcie 1.    Niebezpieczeństwo nr 3. Ustawa o ochronie praw lokatorów wyznaczy górną granicę czynszu w prywatnych kamienicach na 4,5% wartości odtworzeniowej (zamiast dotychczasowych 3% wartości odtworzeniowej). Skutek: w Krakowie czynsze w prywatnych kamienicach wzrosną ok. 3 razy i do ok. 11 złotych za 1 m2 (miesięcznie); chodzi tu tylko o sam czynsz, a przecież lokatorzy płacą dodatkowo za wodę, wywóz nieczystości, oświetlenie wspólnie używanych pomieszczeń itp. Biorąc pod uwagę fakt, że mieszkania budowane przed 1939 r. mają dużą powierzchnię (często pow. 100 m2), dochodzimy do wniosku, że czynsz taki przekroczy możliwości finansowe lokatorów (najczęściej samotnych emerytów z niskimi dochodami). Niezbędny jest powrót do pierwotnej stawki 3% wartości odtworzeniowej.    Zakres problemu: W uzasadnieniu wyroku TK podaje liczbę 600 tys. mieszkań w prywatnych zasobach. Polskie Zrzeszenie Lokatorów podaje liczbę 1 mln takich mieszkań. Dane z 1995 r. mówiły o 300 tys. mieszkań w zasobach prywatnych. Praktycznie liczba ta jest niewiadoma. Jak w oparciu o niewiadomą liczbę planować wysokość dodatków mieszkaniowych? Do tego dochodzą mieszkania w zasobach komunalnych. Obydwie te liczby zweryfikuje dopiero spis mieszkań planowany na 2002 r. (Narodowy Spis Powszechny).    Dlaczego należy przyjąć granicę ochronną o wysokości 3% wartości odtworzeniowej? 3% wartości odtworzeniowej oznacza zwrot kosztów budowy w ciągu 33 lat. Jest to stawka bardzo korzystna dla właścicieli kamienic, ponieważ czas amortyzacji budynków wynosi 80-100 lat. Przyjęcie stawki odtworzeniowej w wysokości 4,5% oznacza skrócenie terminu pełnej amortyzacji mieszkań w zasobach prywatnych do 22 lat.    Na poparcie moich tez w załączeniu kalkulacja dla m. Krakowa (na podstawie informacji z Urzędu Miasta Krakowa).*) Kserokopia zdania odrębnego sędzi TK Biruty Lewaszkiewicz-Petrykowskiej.    II. Nie otrzymałem wystarczającej odpowiedzi na zapytanie pierwsze mojej interpelacji. Odpowiedź na pytanie drugie uważam za wyczerpującą, jednak obserwuję ze strony wielu gmin brak jakiegokolwiek zainteresowania budownictwem mieszkań socjalnych. Uważają, że w momencie wyprzedaży mieszkań w zasobach komunalnych, uwolnienia czynszów problem dla nich przestanie istnieć.    Z wyrazami szacunku    Poseł Bogdan Pęk    Kraków, dnia 6 kwietnia 2001 r.