Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie środków finansowych na konserwację i eksploatację urządzeń melioracji wodnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo SPS-0202-298/02 z dnia 4 stycznia 2002 r. przesyłające interpelację posła Grzegorza Woźnego w sprawie środków finansowych na konserwację i eksploatację urządzeń melioracji wodnych przekazuję następujące wyjaśnienie w powyższej sprawie.    1. Utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do obowiązków państwa, a środki na ten cel są planowane w budżetach wojewodów. Limit wydatków budżetowych dla wszystkich dysponentów środków budżetowych określa corocznie minister finansów. Wojewodowie w ramach otrzymanych limitów wydatków budżetowych ustalają kwoty środków na poszczególne zadania, kierując się ustaloną przez siebie hierarchią potrzeb. Od szeregu lat środki na ten cel systematycznie malały i zabezpieczały zaledwie 10-20% potrzeb w tym zakresie.    O problemie tym informowano ministra finansów, gdyż minister rolnictwa i rozwoju wsi nie dysponuje bezpośrednio środkami finansowymi, które mógłby skierować do budżetów wojewodów w celu zwiększenia nakładów na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych.    Utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli nieruchomości, a jeżeli są położone na terenie działania spółki wodnej, ich utrzymanie i eksploatacja należy do tej spółki.    Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmowało szereg działań w celu poprawy trudnej sytuacji spółek wodnych. Oto niektóre z nich:    W wyniku nowelizacji ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (DzU nr 121, poz. 591, z późn. zm.) uchwalonej przez Sejm RP w dniu 9 listopada 2000 r. (DzU nr 113, poz. 1186) spółki wodne nie mają już obowiązku wykonywania co 3 lata kosztownych badań rocznych sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów.    Zmianie uległ również dotychczasowy stan prawny, który nie dawał spółkom wodnym podstaw do egzekucji składek i świadczeń członków spółek z zastosowaniem przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niska ściągalność składek na rzecz spółek wodnych była jedną z głównych przyczyn ich trudnej sytuacji finansowej. Problem ten został dostrzeżony w toku prac nad projektem ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta, uchwalona przez Sejm RP w dniu 6 września 2001 r. (DzU nr 125, poz. 1368), wprowadziła stosowne zmiany w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DzU z 1991 r. nr 36, poz. 161, z późn. zm.) oraz w obowiązującej wówczas ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (DzU nr 38, poz. 230, z późn. zm.). Zmiany te umożliwiły spółkom wodnym dochodzenie należności z tytułu składek i innych świadczeń na ich rzecz przewidzianych w statucie spółek w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa ta weszła w życie w dniu 30 listopada 2001 r.    Ponadto z dniem 1 stycznia 2002 r. weszły w życie przepisy nowej ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (DzU nr 115, poz. 1229), która również zawiera w tej sprawie uregulowania zgodne z oczekiwaniami spółek. W art. 170 ustawy przewidziano na przykład, że do egzekucji składek i świadczeń członków spółki niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych.    Nowa ustawa Prawo wodne zawiera również korzystniejsze od dotychczasowych zasady ubiegania się o dotacje przez spółki wodne. Zgodnie z art. 164 ust. 4 ww. ustawy będą one mogły korzystać nie tylko z pomocy państwa, lecz również z pomocy jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto ustawa nie wprowadza ograniczeń w wysokości dotacji.    Ww. zmiany obowiązujących przepisów powinny przyczynić się do poprawy trudnej obecnie sytuacji finansowej spółek wodnych.    2. Spośród trzech programów przedakcesyjnych, które w chwili obecnej są przygotowywane bądź wdrażane w Polsce, dwa - SAPARD i ISPA - zawierają działania związane z gospodarką wodną. Jednakże w obydwu tych przedsięwzięciach ze względu na krótki okres ich wdrażania oraz konieczność skupienia pomocy finansowej na wybranych grupach inwestycji projekty w tym zakresie dofinansowywane są jedynie w celu poprawy jakości wód powierzchniowych i wody pitnej poprzez budowę kanalizacji, oczyszczalni ścieków, wodociągów i stacji uzdatniania wody.    Program SAPARD koordynowany przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje dofinansowanie inwestycji w zakresie przetwórstwa rolno-spożywczego i w gospodarstwach rolnych w zakresie rozwoju infrastruktury wiejskiej, różnicowania działalności gospodarczej oraz prowadzenia szkoleń zawodowych na obszarach wiejskich. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Wspólnot Europejskich 1268/1999 możliwe było wykorzystanie funduszy programu SAPARD także na inne cele. Jednakże ze względu na konieczność koncentracji niewielkich w stosunku do skali potrzeb rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich środków programu SAPARD oraz wymaganą przez Unię Europejską koncentrację środków na kilku kluczowych dla danego sektora dziedzinach strona polska uznała powyżej wymienione działania za priorytetowe w okresie przedakcesyjnym. Konieczność budowy specjalnego systemu wdrażania dla programu SAPARD i jego poszczególnych komponentów oraz związane z nim duże koszty były dodatkowym powodem rezygnacji z wyboru większej liczby działań, które mogłyby otrzymywać pomoc finansową.    Program operacyjny SAPARD został przygotowany po przeprowadzeniu szerokich konsultacji a następnie zaakceptowany przez Komisję Europejską w dniu 18 października 2000 r. W chwili obecnej trwają intensywne przygotowania do rozpoczęcia jego wprowadzania w życie, co związane jest z zakończeniem akredytacji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z tego też powodu niecelowe wydaje się w chwili obecnej rozszerzanie zakresu działań finansowanych z programu SAPARD, tym bardziej że wiązałoby się to z koniecznością budowy nowych skomplikowanych procedur wdrożeniowych, akceptacji ich przez Komisję Europejską. Program SAPARD jako program przedakcesyjny zostanie zakończony z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej i zastąpiony funduszami Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa.    Program ISPA, koordynowany w części dotyczącej ochrony środowiska przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, współfinansuje inwestycje infrastrukturalne o wartości wielu milionów euro, mające na celu poprawę stanu środowiska naturalnego. Większość ze środków będących w dyspozycji narodowego funduszu przeznaczona jest na budowę bądź modernizację istniejących komunalnych wysypisk śmieci i oczyszczalni ścieków. W ramach programu ISPA zostaną dofinansowane m.in.: projekt ochrony wód rzeki Odry, zlewni Nysy Kłodzkiej, terenów wodonośnych dla miasta Brzeg, grupa projektów w zakresie inwestycji kanalizacji sanitarnej i zaopatrzenia w wodę dla miasta Suwałki oraz kompleksowy program ochrony wód Jeziora Żywieckiego. Rygorystyczne zasady przyznawania funduszy z programu ISPA jedynie dla inwestycji o wartości powyżej 5 mln euro nie pozwalają w zasadzie, aby objął on projekty z zakresu utrzymania urządzeń melioracji wodnych.    3. Z informacji przekazanej przez Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wynika, że ograniczona ilość środków dotacyjnych, jakimi dysponuje narodowy fundusz, i jednocześnie ogromna ilość składanych wniosków spowodowały konieczność hierarchizacji zadań z dziedziny gospodarki wodnej. Narodowy fundusz zmuszony został do przeprowadzenia selekcji zgłaszanych zadań pod kątem ich ponadlokalnego znaczenia oraz zgodności ze ściśle określonymi kryteriami i priorytetami przyjętymi przez radę nadzorczą do finansowania w 2002 r. Klasyfikacja przedsięwzięć do poszczególnych programów z dziedziny gospodarki wodnej przedstawia się następująco:    - Program 3.1. Wspieranie budowy szczególnie ważnych, określonych przez ministra środowiska zbiorników retencyjnych,    - Program 3.2. Wspieranie programów małej retencji,    - Program 3.3. Wspieranie przedsięwzięć renaturyzacji rzek    oraz program międzydziedzinowy - remonty i odtwarzanie obiektów ochrony środowiska zniszczonych przez powódź i inne klęski żywiołowe.    Jak wynika z powyższego, przedsięwzięcia związane z utrzymaniem i bieżącą eksploatacją obiektów gospodarki wodnej, w tym melioracji podstawowych, nie kwalifikują się do dofinansowania ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.    Podsekretarz stanu    Kazimierz Gutowski    Warszawa, dnia 30 stycznia 2002 r.