Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki podatkowej w dziedzinie produkcji książek

   Szanowny Panie Pośle! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie z dnia 1 czerwca 2001 r. znak SPS-0202-6615/01 interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie polityki podatkowej w dziedzinie produkcji książek, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, uprzejmie informuję.    1. W wyniku zmiany art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50, ze zm.), dokonanej nowelą z dnia 17 listopada 2000 r. (DzU nr 105, poz. 1107) do dnia 31 grudnia 2003 r. przedłożono stosowanie stawki 0% w odniesieniu do sprzedaży w kraju wydawnictw dziełowych (SWW 2712) i czasopism specjalistycznych oraz importu drukowanych książek i broszur (ex PCN 4901) i ww. czasopism, oznaczonych stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów odpowiednio symbolami ISBN i ISSN; stawka zerowa ma zastosowanie wyłącznie do towarów wytworzonych metodami poligraficznymi (art. 50 ust. 5a ustawy).    Usługi polegające na drukowaniu wydawnictw dziełowych i wydawnictw prasowych, oznaczonych stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN i ISSN, które nie zostały przez Sejm objęte ww. przepisem nowelizującym, przeszły z dniem 1 stycznia 2001 r. do kategorii towarów i usług opodatkowanych na ogólnych zasadach (tj. według stawki 22%).    2. Podstawowa przyczyna, w związku z którą zdecydowano się na powyższe rozwiązania w systemie opodatkowania VAT, wynika ze zobowiązań, których realizacji podjęła się strona polska w Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (DzU z 1994 r. nr 11, poz. 38, z późn. zm.).    Stosownie do art. 68 Układu Europejskiego Polska jest obowiązana zbliżać istniejące ustawodawstwo (w tym w zakresie prawa podatkowego) do ustawodawstwa występującego w Unii Europejskiej.    W zakresie podatków pośrednich oznacza to m.in. dostosowanie przepisów o podatku od towarów i usług do postanowień Szóstej dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC, z późn. zm.).    Zgodnie z Szóstą dyrektywą stawka VAT w wysokości 0% nie może być co do zasady stosowana w obrotach krajowych. Art. 12 ust. 3 ww. dyrektywy stanowi natomiast, iż państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie obniżone stawki podatkowe. Obniżone stawki podatkowe nie mogą być niższe aniżeli 5% i będą dotyczyć jedynie dostaw towarów i usług określonych w załączniku H do tej dyrektywy.    Natomiast załącznik H do ww. dyrektywy w poz. 6 zezwala na stosowanie obniżonej stawki VAT na dostawy, w tym na warunkach wypożyczania przez biblioteki, książek (włączając broszury, ulotki i materiały drukowane podobnego rodzaju, rysunki dla dzieci, książeczki do rysowania lub kolorowania, druki lub rękopisy muzyczne, mapy, karty hydrograficzne i im podobne), gazet i czasopism innych aniżeli poświęcone w całości sprawom reklamowym; przepisy Szóstej dyrektywy nie przewidują opodatkowania obniżonego dla usług poligraficznych.    W związku z powyższym docelowo ww. towary powinny zostać opodatkowane w Polsce stawką 7%.    3. Harmonogram dostosowania polskich przepisów w zakresie podatku od towarów i usług do uregulowań Szóstej dyrektywy Rady Unii Europejskiej został określony w stanowisku negocjacyjnym w obszarze ˝Podatki˝.    W stanowisku negocjacyjnym w obszarze ˝Podatki˝ strona polska zadeklarowała etapowe dostosowanie przepisów w zakresie stawek oraz zwolnień podatkowych do końca 2002 r. (z wyjątkiem przypadków, w których wystąpiono o zastosowanie w stosunku do Polski okresów przejściowych), tak aby na dzień 1 stycznia 2003 r. osiągnąć system docelowy.    W stanowisku negocjacyjnym zawarto zamiar ubiegania się o ustanowienie okresu przejściowego m.in. w zakresie opodatkowania książek i czasopism specjalistycznych; nie zgłoszono natomiast takiego zamiaru w odniesieniu do opodatkowania usług poligraficznych.    W stanowisku negocjacyjnym przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 19 października 1999 r. wnioskowano wystąpienie o przedłużenie do końca 2007 r. stosowania stawki 0% na książki i czasopisma specjalistyczne.    Negatywne stanowisko Unii dotyczące tej kwestii spowodowało, że w dniu 29 marca 2001 r. Rada Ministrów przyjęła zmiany w stanowisku negocjacyjnym w obszarze ˝Podatki˝. Powyższy dokument prezentuje najaktualniejsze oficjalne założenia rządu w zakresie dostosowania podatków pośrednich do dyrektyw Unii Europejskiej. W zmodyfikowanym stanowisku negocjacyjnym przekazanym Unii w dniu 4.04.2001 r. zgłoszono zamiar ubiegania się przez stronę polską o ustanowienie okresu przejściowego w dziedzinie stosowania stawki 3% VAT na książki i czasopisma specjalistyczne.    W tym kontekście należy zaznaczyć. że w praktyce orzeczniczej Unii Europejskiej przyjęło się, iż w systemie podatku VAT obszary ewentualnego stosowania ulg podatkowych na podstawie szczególnych derogacji powinny spełniać jednocześnie dwa kryteria, tj.:    - muszą wynikać z uzasadnień związanych ze ściśle określonymi potrzebami społecznymi,    - być adresowane do rozliczeń z końcowymi odbiorcami towarów i usług objętych daną ulgą.    To m.in. zaważyło na ocenie, iż w zakresie usług poligraficznych, również związanych z drukiem książek i czasopism specjalistycznych, nie ma warunków do ubiegania się w Unii Europejskiej o derogację w zakresie stosowania stawki 0%.    4. Nowe zasady opodatkowania usług poligraficznych według stawki 22% nie mają w praktyce prawie żadnego znaczenia dla poziomu kosztów procesu wydawniczego, jak i poziomu cen wydawnictw dziełowych i czasopism specjalistycznych objętych stawką 0% lub 7%.    Z zasad rozliczeniowych systemu VAT wynika, że kwoty podatku VAT naliczonego w poprzednich fazach przetwórstwa (w tym przypadku na etapie druku) nie mają znaczenia dla poziomu kosztów wytworzenia u nabywców towarów i usług, będących podatnikami podatku VAT. Nabywcy ci bowiem korzystają, na mocy ustawy, z prawa do zmniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w cenach mabywanych przez nich dóbr i usług lub mają prawo do zwrotu różnicy podatku z urzędu skarbowego. W omawianym przypadku w rozliczeniu (deklaracji) wydawnictwo odlicza VAT (lub wykazuje kwoty do zwrotu), który był uwidoczniony w fakturze dokumentującej nabycie usługi poligraficznej.    Powyższe wynika z podstawowej cechy tego podatku, jaką jest odliczalność podatku naliczonego w poprzednich fazach obrotu gospodarczego. W tej sytuacji podmioty zlecające usługę poligraficzną będące zarejestrowanymi podatnikami VAT odliczają VAT naliczony przez drukarnię na etapie druku.    Wspomniana zasada rozliczeniowa podatku VAT zrównuje warunki ekonomiczne lokowania zamówień na druk książek i czasopism specjalistycznych u zleceniobiorców krajowych i zagranicznych.    Należy bowiem wziąć pod uwagę, że w krajach Unii Europejskiej również stosowany jest podatek VAT, co oznacza, że drukarnie zagraniczne pokrywają VAT naliczony przy zakupach papieru, farby drukarskiej, energii elektrycznej, maszyn poligraficznych i innych urządzeń używanych w procesie wydawniczym, angażując tym samym swój kapitał w czasowe opłacenie podatku od zakupów. Zgodnie z Szóstą dyrektywą Rady Unii Europejskiej podatek VAT może być zwracany dopiero po uzyskaniu stosownej dokumentacji celnej wywozowej.    Równocześnie pragnę poinformować, że w celu wyjścia naprzeciw potrzebom zgłaszanym przez drukarzy polskich minister finansów dokonał nowelizacji rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, którą wprowadził szczególny moment powstania obowiązku podatkowego dla usług poligraficznych polegających na drukowaniu wydawnictw dziełowych i prasowych oznaczonych symbolami ISBN i ISSN. Zgodnie z tą nowelizacją obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu świadczenia tych usług, nie później jednak niż 90 dnia od dnia wykonania usługi. Praktycznie zatem dopiero otrzymanie zapłaty zawierającej w sobie kwotę podatku prowadzi do powstania obowiązku podatkowego.    Przedstawiając powyższe, należy nadmienić, że w uchwalonej przez parlament ustawie z dnia 5 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przewiduje się wprowadzenie stawki podatku VAT w wysokości 0% dla usług polegających na drukowaniu książek i broszur (ex PCN 4901) oznaczonych stosowanymi na podstawie odrębnych przepisów symbolami ISBN, wydawnictw prasowych (SWW 2712) oznaczonych symbolami ISSN oraz czasopism specjalistycznych.    5. Odnośnie do pytania nr 4 zawartego w interpelacji pana posła uprzejmie informuję, że w krajach Unii Europejskiej stawki VAT na książki wahają się w granicach od 0% do 25%. A mianowicie np.: stawka 0% stosowana jest w Wielkiej Brytanii i Irlandii, stawka 3% - w Luksemburgu, stawka 4% - w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech, stawka 5% - w Portugalii, stawka 6% - w Belgii i Holandii, stawka 7% - w Niemczech, stawka 8% - w Finlandii, stawka 10% - w Austrii oraz stawka 25% - w Danii i Szwecji.    Należy nadmienić, że państwa członkowskie UE, stosując opodatkowanie bardziej preferencyjne niż przewidują to przepisy Szóstej dyrektywy (Irlandia, Wielka Brytania), są do tego uprawnione na mocy dyrektywy Rady z dnia 19 października 1992 r. nr 92/77/EEC, na podstawie której utrzymały wcześniej stosowane (odpowiednio niższe) stawki podatku VAT na książki.    Równocześnie informuję, że z posiadanych informacji wynika, iż wśród takich krajów kandydujących, jak Estonia, Słowenia, czy Czechy, żaden nie ubiega się o ustanowienie okresów przejściowych w zakresie opodatkowania książek. Natomiast Węgry wystąpiły o ustanowienie okresu przejściowego w zakresie opodatkowania podręczników.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 25 lipca 2001 r.