Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostępności usług medycznych na przykładzie mieszkańców Kielc

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Słomskiego, przekazaną przy piśmie z dnia 19 lutego 2001 r. znak SPS-0202-5796/01, w sprawie dostępności usług medycznych na przykładzie mieszkańców Kielc, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z późn. zm.) świadczenia ambulatoryjne z zakresu specjalistycznej opieki zdrowotnej są udzielane ubezpieczonym na podstawie skierowania lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. To rozwiązanie systemowe powoduje, iż niemożliwe jest (poza kilkoma wyjątkami zawartymi w dalszej treści cyt. przepisu) korzystanie z usług medycznych specjalistów w inny sposób aniżeli wskazany w zdaniu poprzednim, chyba że ubezpieczony składa wizytę w gabinecie specjalistycznym na swój koszt. Dlatego też żaden obowiązujący przepis prawa w zakresie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego nie dopuszcza odmowy wystawienia skierowania do lekarza specjalisty, jeżeli takie działanie uzasadnia zdrowie pacjenta. Szczegółowo kwestie skierowań precyzuje umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych zawarta między świadczeniodawcą a kasą chorych. Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, który postępuje wbrew wskazanej regule, sprecyzowanej w umowie, postępuje niezgodnie z prawem, przez co naraża się na negatywne konsekwencje swojego postępowania jak choćby na odpowiedzialność dyscyplinarną czy cywilnoprawną.    Powyższe informacje, wskazujące na tryb udzielania świadczeń specjalistycznych, należy uzupełnić uwagami na temat zasad gospodarowania środkami finansowymi pozostającymi w dyspozycji kasy chorych, a wydatkowanymi na zaspokojenie potrzeb zdrowotnych pacjentów w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę udzielania świadczeń zdrowotnych (zarówno podstawowej jak i specjalistycznej opieki zdrowotnej) stanowi umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych zawarta między świadczeniodawcą a kasą chorych. Kasa chorych przy zawieraniu umowy zobowiązana jest do przestrzegania:    - zasady zrównoważenia wydatków z przychodami kasy chorych,    - zasady, że suma kwot zobowiązań kasy chorych wobec świadczeniodawców ze wszystkich zawartych umów musi się mieścić w planie finansowym kasy chorych.    W związku z tym, co potwierdza art. 53 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, umowy między kasą chorych a świadczeniodawcami powinny określać m.in. rodzaj i zakres udzielanych świadczeń, warunki i zasady udzielania świadczeń, zasady rozliczeń ze świadczeniodawcami oraz maksymalną kwotę zobowiązania kasy chorych wobec świadczeniodawcy.    Przyjęcie powyższego rozwiązania wynika z tego, iż kasy chorych mają ograniczone środki finansowe pozostające do ich dyspozycji i muszą ściśle przestrzegać planu finansowego. Kasy chorych nie mogą zatem zakontraktować nieograniczonej ilości świadczeń u danego świadczeniodawcy, gdyż mogłoby to skutkować załamaniem równowagi finansowej. Przyjęcie określonego limitu świadczeń udzielanych przez danego jednego świadczeniodawcę w ustalonym w umowie okresie czasu wynika wprost z rozwiązań systemowych.    W sytuacji wyczerpania przewidzianych w umowie na dany okres świadczeń zdrowotnych (co w pewnych przypadkach może mieć miejsce) istnieją sposoby rozwiązania takiej sytuacji. Zakład opieki zdrowotnej może je finansować z własnych środków, może również renegocjować warunki umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych, tak by zwiększyć zakres świadczeń zdrowotnych warunki ich udzielania lub dostosować dostępność do sezonowości określonych schorzeń. Może w końcu udzielać świadczeń odpłatnie i wtedy pacjenci zobowiązani będą do pokrycia ich kosztów. Przedtem jednak - w razie wyczerpania limitu świadczeń określonego kontraktem i odmowy zmiany warunków kontraktu przez kasę chorych - dany świadczeniodawca, którego sytuacja dotyczy (lub właściwa kasa chorych), powinien wskazać innego świadczeniodawcę związanego kontraktem z daną kasą chorych i mogącego udzielić przedmiotowych świadczeń ubezpieczonemu pacjentowi.    Powyższe uwagi, wynikające wprost z obowiązujących przepisów, należy uzupełnić informacjami przekazanymi w stanowisku Świętokrzyskiej Regionalnej Kasy Chorych z dnia 5 marca 2001 r., dotyczącymi poziomu świadczeń zdrowotnych udzielanych ubezpieczonym - zamieszkałym w Kielcach. Przedstawiam je poniżej.    W zakresie ambulatoryjnego lecznictwa specjalistycznego ŚRKCh zakontraktowała na 2001 r. kilka tysięcy porad więcej w stosunku do 2000 r. Większość profili kontraktowana była na poziomie zbliżonym (jak kardiologia) lub nieco powyżej poziomu wykonania (jak ortopedia i pulmonologia-alergologia).    ŚRKCh wskazuje, iż zmniejszenie zakresu specjalistycznego lecznictwa ambulatoryjnego oraz stomatologii w ramach umowy z Zakładem Opieki Zdrowotnej Kielce wynika z pojawienia się wielu nowych, konkurencyjnych świadczeniodawców, z którymi wskazana kasa zawarła umowy. Również w zakresie rehabilitacji, z uwagi na świadczenie tego typu usług medycznych przez szereg placówek opieki zdrowotnej, kasa świętokrzyska zdecydowała się na zawarcie umowy o udzielanie świadczeń rehabilitacyjnych - obok ZOZ Kielce - z 8 innymi świadczeniodawcami. Zapotrzebowanie w tym przedmiocie powinno być zatem zabezpieczone. Nie bez znaczenia dla przebiegu zawierania umów na 2001 r. jest - jak sygnalizuje ŚRKCh - obniżenie wiarygodności ZOZ Kielce, na co wskazują liczne skargi pacjentów oraz wyniki kontroli.    Kasa świętokrzyska podkreśla, iż przeciwna jest likwidacji gabinetów stomatologicznych w szkołach, poradni rehabilitacyjnych, laboratoriów, ale nie ma bezpośredniego wpływu na to, w jaki sposób świadczeniodawca dysponuje środkami pochodzącymi z umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych. To w gestii dyrekcji ZOZ Kielce leży właściwe gospodarowanie środkami finansowymi i taka organizacja udzielania świadczeń, która zapewni krótkoterminowe oczekiwanie na wizytę w gabinecie lekarskim. Wszelkie ograniczenia dostępności świadczeń zdrowotnych są na bieżąco monitorowane przez wskazaną kasę.    ŚRKCh ze swej strony wykonuje zobowiązania pieniężne za każde wykonane i wykazane świadczenie zdrowotne, nie stosując w tym przedmiocie żadnych ograniczeń pozbawiających ubezpieczonych dostępu do lekarza. W szpitalu miejskim w Kielcach wykonanie na oddziałach zabiegowych w stosunku do planu finansowego na 2001 r. za okres 01.01. - 31.01.2001 r. wyniosło 90%. Z kolei na podstawie porównania budżetów w stosunku do 2000 r. w miesiącu styczniu wykonanie za rok bieżący stanowi 92% wykonania ubiegłorocznego. W 2000 r. stawki ustalone na hospitalizację na oddziałach zabiegowych w szpitalu miejskim były wyższe niż w pozostałych szpitalach województwa świętokrzyskiego o tym samym poziomie referencyjnym.    Odnośnie do podstawowej opieki zdrowotnej kasa świętokrzyska wskazuje, iż w tym zakresie świadczenia na terenie miasta Kielce są udzielane przez:    I. Publiczne zakłady opieki zdrowotnej    - Zakład Opieki Zdrowotnej Kielce    - Powiatowe Centrum Usług Medycznych w Kielcach    - Międzyzakładowy Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach    II. Niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej    - Rodzinne Centrum Medyczne ˝Stomed˝ s.c. NZOZ w Kielcach    - Zakład Kompleksowych Domowych Świadczeń Zdrowotnych i Promocji Zdrowia ˝Zdrowie˝ w Kielcach    - Poradnia Lekarza Rodzinnego Grzegorz Łebek w Kielcach-Malikowie    - ˝Gallus˝ s.c. w Kielcach    - Centrum Medyczne ˝Omega˝ w Kielcach.    Finansowanie świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej zostało utrzymane na poziomie 2000 r. Natomiast mniejsza kwota, na jaką opiewa umowa o udzielanie świadczeń zdrowotnych podpisana z ZOZ Kielce, jest wynikiem wyłączenia świadczeń rehabilitacyjnych, które były przedmiotem negocjacji w drodze odrębnego konkursu. Identyczne zasady podpisywania umów z zakresu rehabilitacji zastosowano w stosunku do innych świadczeniodawców z terenu województwa świętokrzyskiego.    Z informacji przekazanych powyżej przez Świętokrzyską Regionalną Kasę Chorych wynika, iż świętokrzyska służba zdrowia nie znajduje się w dramatycznej sytuacji finansowej. Stan zawartych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych kształtuje się na prawidłowym poziomie, a potrzeby zdrowotne ubezpieczonych są zabezpieczone. Nie zachodzi również sytuacja grożąca wyczerpaniem przez placówki opieki zdrowotnej przyznanych - w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego - środków pieniężnych, uzasadniającym odpowiednie działania, o których była mowa wcześniej.    Jeżeli jednak pojedyncze placówki opieki zdrowotnej na terenie województwa świętokrzyskiego mają bieżące problemy z płynnością finansową i popadają w zadłużenie, to należy stwierdzić, iż obecnie nie ma możliwości uzyskania przez takie placówki dodatkowych środków finansowych z budżetu państwa. Zakłady opieki zdrowotnej powinny same poszukać wyjścia z kryzysowej sytuacji, którym okazać się może np. renegocjacja kontraktów zawartych z kasą chorych, efektywniejsze udzielanie świadczeń zdrowotnych, oszczędności z restrukturyzacji etc.    Należy pamiętać o tym, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne nie mogą być traktowane jako wyłączne źródło przychodów zakładów opieki zdrowotnej, zapewniające finansowanie wszystkich bieżących potrzeb i trudności. Umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych - zawierane przez świadczeniodawców z kasami chorych - są tylko jedną z form pozyskiwania przez te zakłady środków finansowych. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 91, poz. 408 z późn. zm.) samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może uzyskiwać środki finansowe:    1) z odpłatnych świadczeń zdrowotnych udzielanych w szczególności na zlecenie:    a) organu, który utworzył zakład, lub innych organów uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów,    b) osób objętych ubezpieczeniem innym niż ubezpieczenie społeczne,    c) instytucji ubezpieczeniowych,    d) zakładów pracy, organizacji społecznych i innych instytucji,    e) innych zakładów opieki zdrowotnej,    f) osób fizycznych nieobjętych ubezpieczeniem lub za świadczenie nieprzysługujące w ramach ubezpieczenia,    2) na realizację zadań i programów zdrowotnych,    3) z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż wymieniona w pkt. 1, jeżeli statut zakładu przewiduje prowadzenie takiej działalności,    4) z darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego.    Z wyrazami szacunku    Minister    Grzegorz Opala    Warszawa, dnia 9 marca 2001 r.