Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niektórych przepisów projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy Prawo bankowe

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 4439 posłów na Sejm RP Bogdana Lewandowskiego i Janusza Zemke w sprawie niektórych przepisów projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy Prawo bankowe przedkładam poniższe wyjaśnienia.    Gromadzenie danych osobowych przez Policję zawsze jest ograniczone do rozmiarów koniecznych do zapobieżenia realnemu zagrożeniu lub do walki z konkretnym przestępstwem pospolitym, zgodnie z zaleceniem R/87/15 przyjętym przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 17 września 1987 r. dotyczącym korzystania z danych osobowych przez służby policyjne.    Wątpliwości przedstawione przez posłów w interpelacji dotyczą zbyt szerokiego zakresu danych osobowych zbieranych przez Policję, określonego w art. 20 ust. 2 projektu zmiany ustawy o Policji, tj. gromadzenia informacji m.in. na temat przekonań religijnych, przynależności partyjnej lub związkowej oraz życia seksualnego.    Należy jednak zauważyć, że ustawa wyraźnie wskazuje jedynie trzy kategorie osób, których dane Policja może pobierać, gromadzić, sprawdzać oraz przetwarzać. Są to:    1) osoby podejrzane o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego,    2) osoby o nieustalonej tożsamości,    3) osoby usiłujące ukryć swoją tożsamość.    Informacje o ww. osobach Policja gromadzi jedynie w dwóch celach, wykrywczym i identyfikacyjnym, określonych przepisami art. 1 ust. 2 pkt. 1, 2 i 4, art. 14 oraz art. 15 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (DzU nr 30, poz. 179 z późn. zm.). Stanowi to istotne ograniczenie uprawnień Policji w zakresie gromadzenia danych o osobach.    Odnosząc się wprost do danych o osobach, których potrzebę zbierania podano w wątpliwość w interpelacji, podkreślić należy, iż dla Policji konieczne jest uzyskanie danych dotyczących:    1) pochodzenia rasowego i etnicznego - w sprawach o przestępstwa dokonane na szkodę lub przez obcokrajowców,    2) przekonań religijnych lub filozoficznych - w sprawach o przestępstwa dokonane na tle satanistycznym związane z sektami religijnymi, a także dotyczące propagowania idei faszystowskich i totalitarnych, obrazy uczuć religijnych,    3) stanu zdrowia - przy poszukiwaniu osób, które doznały obrażeń ciała w trakcie dokonywania przestępstwa lub podczas pościgu za nimi oraz dokonanych przez osoby z zaburzeniami psychicznymi (zabójstwa, podpalenia),    4) kodu genetycznego, życia seksualnego, nałogów - w sprawach o zabójstwa na tle seksualnym, zgwałcenia, pedofilię, nekrofilię, kazirodztwo, rozpowszechnianie pornografii,    5) przynależności partyjnej, związkowej - w sprawach o zabójstwa w przypadkach, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa wskazują, iż motywem sprawcy była działalność polityczna lub związkowa ofiary.    Powyższe dane umożliwiają wykrywanie sprawców przestępstw spośród osób z tego samego bądź przeciwstawnego środowiska, grupy, kręgu politycznego, kulturowego, wyznaniowego. Gromadzenie i przetwarzanie tych danych ma więc bezpośredni wpływ na możliwości dowodowo-wykrywcze Policji, stąd też nie można w tym wypadku mówić o złamaniu zasady określonej w art. 51 ust. 2 Konstytucji RP.    W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przepis projektowanego art. 20 ust. 2 ustawy należy interpretować w ten sposób, że w żadnym wypadku nie rozszerza on, lecz jedynie precyzuje zakres dotychczas zbieranych przez Policję danych osobowych określonych w obecnie obowiązujących przepisach terminem ˝inne dane˝. Wskazany przepis dostosowuje te dane do przyjętego w art. 27 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (DzU nr 133, poz. 883 z późn. zm.), według standardów europejskich, katalogu danych o osobie, których przetwarzanie jest zabronione.    Projektowany przepis nie narusza przy tym ustanowionego ww. ustawą systemu ochrony danych osobowych, gdyż art. 27 w ust. 2 pkt 2 dopuszcza przetwarzanie zgromadzonych informacji, jeżeli przepis szczególny zezwala na ich przetwarzanie bez zgody osoby, której dotyczą, i stwarza pełne gwarancje ochrony tych informacji. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji zapewnia ochronę danych osobowych, stanowiąc w art. 21, iż udzielenie informacji o osobie uzyskanych w czasie czynności operacyjno-rozpoznawczych dozwolone jest wyłącznie na żądanie sądu lub prokuratora i tylko w celu ścigania karnego, chyba że ustawa nakłada obowiązek udzielenia takich informacji określonemu organowi. Obowiązek taki wynika z umów lub porozumień międzynarodowych albo w sytuacji, gdy zatajenie tych informacji zagrażałoby życiu lub zdrowiu innych osób. Ochronę danych osobowych przetwarzanych przez Policję gwarantują też wewnętrzne przepisy wydane przez komendanta głównego Policji.    Jednocześnie informuję, że w toku uzgodnień projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji generalny inspektor ochrony danych osobowych nie zgłosił zastrzeżeń do zaproponowanego brzmienia art. 20 ust. 2, akceptując tym samym określony w wymienionym przepisie katalog zbieranych przez Policję danych osobowych.    Projektowany przepis jest ponadto zgodny z Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (DzU z 1993 r. nr 61, poz. 284). Konwencja, respektując prawa osoby do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i korespondencji (art. 8), a także do wolności myśli, sumienia i wyznania (art. 9), do wolności wyrażania opinii (art. 10) oraz do swobodnego, pokojowego zgromadzania i stowarzyszania się (art. 11), dopuszcza ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tych praw. Możliwe jest to w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności bądź ochronę praw i wolności innych osób.    Przedstawiając powyższe, należy zaznaczyć, że projektowany przepis art. 20 ust. 2 ustawy o Policji nie godzi w podstawowe i konstytucyjne gwarantowane prawa człowieka, lecz stanowi realizację konstytucyjnego wymogu ustawowego określenia ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 23 sierpnia 2000 r.