Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zaniżenia i niedoszacowania wysokości subwencji oświatowej przyznanej gminom woj. podkarpackiego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Zbigniewa Rynasiewicza z dnia 12 czerwca br. w sprawie zaniżenia i niedoszacowania wysokości subwencji oświatowej przyznanej gminom woj. podkarpackiego, uprzejmie informuję.    Wraz z przejęciem przez samorządy odpowiedzialności za realizowanie zadań oświatowych wprowadzono algorytmy mające na celu przezwyciężenie częstokroć uznaniowego, historycznie ukształtowanego rozdziału środków. Algorytmy te zobiektywizowały metody alokacji środków na oświatę dla JST, niemniej nie mogły prowadzić do realizacji zasady ˝pieniądz idzie za uczniem˝ w tym sensie, że wysokość subwencji oświatowej zależy wyłącznie od liczby uczniów oraz typów i rodzajów szkół (art. 35 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 - DzU nr 150, poz. 983).    W odniesieniu do subwencji oświatowej dla gmin dotychczasowe podstawowe rozwiązanie nie odzwierciedlały zasady ˝pieniądz idzie za uczniem˝, gdyż gwarantowały gminom, że niezależnie od zmniejszającej się liczby uczniów realna wartość subwencji oświatowej nie będzie zmniejszana. W efekcie w niektórych gminach, przy dużym spadku liczby uczniów szkół podstawowych, subwencja jednostkowa na ucznia stawała się nieracjonalnie wysoka.    Wstępne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2000 naliczone zostały według algorytmu zawartego w projekcie rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, na bazie danych statystycznych GUS na rok szkolny 1998/1999, co znalazło się w odpowiednich informacjach Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Edukacji Narodowej. Natomiast ostateczne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego naliczone zostały na podstawie:    - uchwalonej przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej na rok 2000 (DzU nr 7, poz. 85);    - rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 111, poz. 1284 oraz z 2000 r. nr 6, poz. 74);    - bazy danych statystycznych GUS na rok szkolny 1999/2000.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że powyższe rozporządzenie wprowadza istotne zmiany w naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej. Trzy podstawowe cele tych zmian to: wprowadzenie zasady ˝pieniądz idzie za uczniem˝, skorygowanie nierównowagi podziału środków na oświatę podstawową i ponadpodstawową oraz ułatwienie restrukturyzacji sieci szkolnej i szkolnictwa zawodowego.    Po raz pierwszy część szkolna subwencji oświatowej jest naliczana wyłącznie na podstawie liczby uczniów uczęszczających do szkół prowadzonych bądź dotowanych przez daną JST. Zasada ta jest wprowadzona przez konsekwentne stosowanie pojęcia ˝ucznia przeliczeniowego˝. Oznacza to przyjęcie zrożnicowanych wag dla wybranych grup uczniów i wybranych typów szkół w celu określenia uzasadnionych zwiększonych potrzeb oświatowych. Kwota subwencji na ucznia przeliczeniowego stanowi finansowy standard A podziału subwencji i jest swoistym kalkulacyjnym bonem oświatowym na ucznia.    W 2000 roku w zasadach podziału części oświatowej subwencji na cały zakres zadań szkolnych i pozaszkolnych realizowanych i dotowanych przez JST wprowadzono jednolity system finansowania zadań poprzez ich odniesienie do ˝kalkulacyjnego bonu oświatowego˝ na ucznia.    Wiele gmin nie racjonalizowało sieci szkolnej w latach ubiegłych pomimo spadku liczby uczniów. W sytuacji, w której liczebność oddziałów spada poniżej normy ustalonej, powoduje to znaczne zwiększenie kosztów utrzymania szkół.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że określona decyzją ministra finansów ostateczna część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego z terenu woj. podkarpackiego na rok 2000 wynosi łącznie 1 178 902 581 zł (108,44% roku 1999), co stanowi wzrost subwencji na ucznia o 9,20%.    Kwestia braku środków finansowych na oświatę w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego woj. podkarpackiego jest wynikiem rozproszonej sieci szkolnej.    Przykładem może być gmina Grodzisko Dolne, która prowadzi szkoły o niskiej liczbie uczniów na oddział. W roku 1999 w 7 szkołach uczyło się 1067 uczniów (z łączną liczbą oddziałów 64), co daje średnio 16,67 ucznia na oddział. W roku 2000 w 9 szkołach (z łączną liczbą oddziałów 59) uczy się 1039 uczniów, co daje średnio 17,61 ucznia na oddział.    Innym przykładem może być gmina Gać, w której w roku 1999 w 5 szkołach uczyło się 614 uczniów (z łączną liczbą oddziałów 33), co daje średnio 18,61 ucznia na oddział. W roku 2000 w 6 szkołach uczy się 586 uczniów (z łączną liczbą oddziałów 33), co daje średnio 17,76 ucznia na oddział.    Gmina Raniżów, w której w roku 1999 w 8 szkołach uczyło się1024 uczniów (z łączną liczbą oddziałów 60), co daje średnio 17,07 ucznia na oddział. W roku 2000 w 10 szkołach uczy się 1008 uczniów (z łączną liczbą oddziałów 64), co daje średnio 15,75 ucznia na oddział.    Utrzymanie szkół, w których liczebność uczniów w oddziałach jest niższa, niż przewiduje to norma, powoduje określone konsekwencje finansowe m.in. w wydatkach na wynagrodzenia ponadnormatywnej liczby nauczycieli.    Uprzejmie informuję, że wszystkie decyzje dotyczące zasad finansowania oświaty w związku z wprowadzeniem reformy systemu oświaty konsultowane są z Zespołem ds. Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.    Jednocześnie informuję pana marszałka, że Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego powołała zespół roboczy do oceny skutków finansowych zmian wynagrodzenia nauczycieli. Pracuje on nad racjonalizacją skutków Karty nauczyciela oraz próbą ich naprawy.    Zespół ds. Oceny Skutków Karty Nauczyciela po odbyciu 2 posiedzeń w dniach 24 i 25 lipca br. w Ministerstwie Edukacji Narodowej dokonał pewnych ustaleń, a mianowicie:    1. Przyjęto wspólnie uzgodniony algorytm symulacji tegorocznych skutków wynagrodzeń nauczycieli, w tym wynikających ze znowelizowanej Karty nauczyciela, w brzmieniu stanowiącym załącznik do protokołu. Przyjęty algorytm stanowić będzie w roku 2000 podstawę do symulacyjnego obliczenia dla każdej jednostki samorządu terytorialnego środków niezbędnych na łączne wynagrodzenia (wraz z pochodnymi).    2. Strona samorządowa zgłosiła wątpliwości odnośnie do propozycji wyrównywania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i składników wynagrodzenia o charakterze periodycznym (nagrody, odprawy itp.) oraz zwróciła uwagę na brak w projekcie stanowiska zasad wyrównywania wynagrodzenia za okres pozostawania nauczyciela na zwolnieniu lekarskim.    3. W efekcie nowelizacji Karty nauczyciela w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. już w pierwszym roku jej wdrażania nastąpiło przyspieszenie zakładanego na 3 lata wzrostu wynagrodzeń nauczycieli, wobec czego strony uważają, że należy rozważyć możliwość odpowiedniego zwiększenia środków na ten cel albo dokonanie w ustawie Karta nauczyciela stosownych zmian, które pozwolą osiągnąć wzrost zakładany na lata 2001-2002.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej w dniu 28 sierpnia 2000 r. uczestniczyli w posiedzeniu Rady Ministrów i Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego dotyczącym problemu realizacji skutków nowelizacji Karty Nauczyciela. Strona rządowa zobowiązała się do:    1. Zrealizowania w trybie pilnym harmonogramu działań zawartych w komunikacie z dnia 19 sierpnia br., w wyniku którego samorządy otrzymają:    - zaliczkę pomostową w wysokości od 10% do 20% sierpniowej raty subwencji oświatowej,    - jednorazową kwotę wynikającą z pomnożenia 600 zł przez liczbę etatów nauczycielskich dla wszystkich samorządów,    - jednorazową kwotę wynikającą z pomnożenia 600 zł przez liczbę etatów nauczycielskich w samorządach znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji finansowej (ok. 1750 samorządów otrzymujących subwencję wyrównawczą).    2. Utworzona zostanie specjalna rezerwa na dofinansowanie samorządów znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji finansowej.    3. Przekazana zostanie kwota 100 mln zł dla gmin korzystających ze środków przeznaczonych na współfinansowanie programu SAPARD.    4. Wyliczone zostaną koszty wdrożenia Karty nauczyciela uwzględniające metodologię przyjętą przez stronę rządowo-samorządową w lipcu br. (protokół ustaleń Zespołu ds. Oceny Skutków Karty Nauczyciela z dnia 25 lipca 2000 r.). Wyniki te zostaną przedstawione komisji wspólnej rządowo-samorządowej ok. 15 września br. w celu wypracowania kolejnych działań, w tym rozwiązań na lata 2001-2002.    Przedstawiając powyższe, uprzejmie przepraszam pana marszałka za opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi.    Z wyrazami szacunku    Minister    Edmund Wittbrodt    Warszawa, dnia 6 września 2000 r.