Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie staży podyplomowych lekarzy

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pani poseł Elżbiety Radziszewskiej w sprawie staży podyplomowych lekarzy, przesłaną nam przy piśmie pana marszałka Jana Króla (SPS-0202-2193/99), uprzejmie informuję, co następuje.    Zawód lekarza, lekarza stomatologa na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać osoba, która ma przyznane prawo wykonywania zawodu lekarza przez właściwą okręgową radę lekarską i jest wpisana na listę członków tej izby. Wymogi potwierdzone odpowiednimi dokumentami, które musi spełnić osoba mająca zamiar wykonywać zawód lekarza, określa art. 5 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza z dnia 5 grudnia 1996 r. (DzU nr 28 z dnia 26 marca 1997 r.). Jednym z nich jest odbycie stażu podyplomowego oraz złożenie państwowego egzaminu kończącego staż. Staż ma na celu pogłębienie wiedzy teoretycznej uzyskanej w trakcie studiów przeddyplomowych oraz nabycie umiejętności praktycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych a zakresie podstawowych dziedzin medycyny i jest powszechnie praktykowaną formą przygotowania absolwenta wyższej uczelni medycznej do samodzielnego wykonywania zawodu. Staż podyplomowy jest okresem wykonywania zawodu zgodnie ze ściśle określonym programem i czasem jego trwania, pod nadzorem lekarza posiadającego prawo wykonywania zawodu, który jest odpowiedzialny za realizację przez stażystę programu stażu, zgodnie ze wskazaniami wiedzy medycznej, przepisami prawa oraz zasadami deontologii i etyki lekarskiej. Jest to więc okres wykonywania zawodu na podstawie przyznanego absolwentowi wyższej uczelni medycznej ograniczonego prawa wykonywania zawodu i ma charakter szkoleniowy. Uprawniony do określenia czasu programu, sposobu odbywania stażu, trybu składania egzaminu oraz zakresu uprawnień zawodowych lekarza stażysty jest minister zdrowia i opieki społecznej z mocy art. 15 ust. 5 ustawy o zawodzie lekarza. Wykonaniem ww. delegacji ustawowej jest rozporządzenie z dnia 24 maja 1999 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza, lekarza stomatologa (DzU nr 54, poz. 571 z 1999 r.), które w § 3 ust. 3 określa termin rozpoczęcia stażu na 1 października i 1 marca, co wiąże się głównie ze stworzeniem możliwości rozpoczęcia stażu w jednym terminie absolwentom kończącym studia w różnym czasie. Nie jest więc słuszny zarzut, iż rozporządzenie ogranicza uprawnienia absolwentów akademii medycznych do zatrudnienia, a tym samym możliwości zarobkowania. Staż jest wprawdzie formą zatrudnienia, jednak stażysta otrzymuje wynagrodzenie za pracę mającą charakter ściśle określonego szkolenia. W celach zarobkowych lekarz, lekarz stomatolog może wykonywać zawód dopiero po uzyskaniu prawa wykonywania zawodu, zgodnie z przepisami ustawy.    Program stażu ma na celu przygotowanie lekarza do samodzielnego wykonywania zawodu. Nabycie umiejętności właściwego rozwiązywania problemów klinicznych, potrzebnych do złożenia egzaminu państwowego, wymaga pełnej realizacji tego programu. Z tej przyczyny rozporządzenie stanowi, iż czas trwania stażu ulega przedłużeniu z powodu przerw w jego odbywaniu, m.in. z powodu niezdolności do pracy przez okres dłuższy niż 14 dni. Nieuwzględnienie tak długiej nieobecności w pracy lekarza mogłoby spowodować niezrealizowanie całej części programu stażu cząstkowego, dotyczącej jednej dziedziny medycyny, np. z zakresu neonatologii, chirurgii urazowej, medycyny ratunkowej, transfuzjologii klinicznej lub stażu z periodontologii, i nienabycie odpowiednich umiejętności. Biorąc pod uwagę wiek, w jakim lekarz odbywa staż (25-27 lat), ww. okres niezdolności do pracy z powodu choroby powinien zdarzyć się wyjątkowo. Program stażu z uwzględnieniem okresu urlopowego jest tak skonstruowany, że dopiero niezdolność do pracy przez okres dłuższy niż 8 tygodni w przypadku lekarza, a 4 tygodnie w przypadku lekarza stomatologa, może skutkować przesunięcie zdawania egzaminu na kolejny termin. Rozpatrywana jest możliwość uzyskania pomocy osłonowej dla lekarzy, którzy będą musieli oczekiwać na egzamin w kolejnej sesji.    Zgodnie z przepisami rozporządzenia o stażu stażysta nie jest uprawniony do samodzielnego wystawiania recept oraz wydawania opinii i orzeczeń lekarskich, w tym również recept wystawianych sobie samemu. Jest to konsekwencja ograniczenia uprawnień stażysty do samodzielnego wykonywania zawodu w stosunku do każdego pacjenta, także w przypadku, gdy pacjentem jest sam lekarz. Stażysta jest uprawniony do wykonywania zawodu wyłącznie w miejscu odbywania stażu, z wyjątkiem sytuacji, w których jest zobowiązany do udzielenia pomocy lekarskiej w granicach posiadanej wiedzy i umiejętności, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia.    Zapisy rozporządzenia nakładają obowiązek pełnienia dyżurów lekarskich przez stażystę jako dodatkowego członka zespołu dyżurnego - na oddziałach w specjalnościach zachowawczych, zabiegowych, izbie przyjęć lub jako dodatkowego członka zespołu reanimacyjnego w pogotowiu ratunkowym. Dyżury są niezbędnym elementem szkolenia lekarza, w tym w szczególności lekarza stażysty. Związane jest to głównie z tym, że zatrudnienie lekarza w celu odbycia stażu jest zobowiązaniem go do wykonywania pracy w zakresie i w sposób określony szczegółowym programem stażu. Umowa, która jest z nim zawierana, jest umową o pracę w celu zrealizowania programu szkolenia. Wynika z tego obowiązek odbycia określonej programem odpowiedniej liczby dyżurów. Zgodnie z przepisami rozporządzenia dyżury pełnione przez stażystę będą płatne w ramach odpowiednio zwiększonego wynagrodzenia. Tym samym rozporządzenie nie jest sprzeczne z dotychczas obowiązującą, jak i obecną interpretacją prawa i koresponduje z proponowanymi rozwiązaniami organizacyjnymi i legislacyjnymi w tej kwestii.    Zapis § 18 ust. 4 rozporządzenia w sprawie stażu podyplomowego stanowi, iż egzamin kończący staż podyplomowy opracowuje, przygotowuje i nadzoruje jego przeprowadzenie Krajowa Rada Egzaminów Lekarskich, powołana zarządzeniem ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 23 marca 1999 r. w sprawie powołania Krajowej Rady Egzaminów Lekarskich do realizacji zadań w zakresie stażu podyplomowego oraz szkolenia podyplomowego lekarzy, lekarzy stomatologów. Rada ta dokonuje oceny testu i ustala wyniki egzaminu, jak również wydaje świadectwo złożenia egzaminu państwowego lekarza lub świadectwo złożenia egzaminu państwowego lekarza stomatologa (§ 22 ust. 1 i 2) osobom, które złożyły go z wynikiem pozytywnym. Wzory tych świadectw określają załączniki do rozporządzenia (z przewidzianym miejscem na podpis przewodniczącego Krajowej Rady Egzaminów Lekarskich). Ustalenie kryterium uznania egzaminu za złożony (zaliczony) należy do Krajowej Rady Egzaminów Medycznych i jest formą oceny merytorycznej, a w związku z tym nie jest decyzją administracyjną. Natomiast w sytuacji, gdy lekarz zamierza odwołać się od wyniku egzaminu, jak również w przypadku nieprzestrzegania regulaminu egzaminu przez komisję, możliwe jest skorzystanie ze środków prawnych przewidzianych w dziale VIII: ˝Skargi i wnioski˝ Kodeksu postępowania administracyjnego.    W związku z powyższym nie ma podstaw do stwierdzenia, że rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 24 maja 1999 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza, lekarza stomatologa zawiera zapisy niezgodne z obowiązującym prawem. Ponadto pragnę poinformować panią poseł, że Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej nadzoruje - będąc w bezpośrednim kontakcie z urzędami marszałkowskimi, wojewodami i okręgowymi radami lekarskimi - proces wdrażania nowego systemu odbywania stażu podyplomowego przez tegorocznych absolwentów. Odbyły się dwa spotkania z przedstawicielami ww. podmiotów, zorganizowane przez ministerstwo, podczas których omówiono niezbędne działania organizacyjne. Według naszych informacji kończy się proces ustalania list podmiotów uprawnionych do prowadzenia staży przez urzędy marszałkowskie. Trwa rejestracja i wydawanie ograniczonego prawa wykonywania zawodu przez okręgowe izby lekarskie. Do 31 sierpnia br. minister zdrowia i opieki społecznej otrzyma informacje z wojewódzkich ośrodków metodyczno-organizacyjnych, dotyczące podmiotów uprawnionych do zawierania umów ze stażystami, liczby planowanych umów o pracę z lekarzami, lekarzami stomatologami, liczby planowanych umów z koordynatorami i opiekunami, wysokości środków finansowych niezbędnych do prowadzenia wykładów w ramach programu stażu oraz zapewnienia czynności administracyjnych związanych z prowadzeniem stażu. Na ich podstawie minister zdrowia będzie zawierał odpowiednie umowy z właściwymi podmiotami w celu umożliwienia rozpoczęcia stażu od dnia 1 października 1999 r.    Odbyły się również dwa posiedzenia Krajowej Rady Egzaminów Lekarskich, w których uczestniczyli jako obserwatorzy przedstawiciele Komisji ds. Wyższego Szkolnictwa Medycznego Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej. Spotkania te były poświęcone, między innymi, rozpoczęciu prac przygotowawczych w zakresie egzaminu kończącego staż podyplomowy. Ustalono, że najpóźniej do listopada br. zostanie opracowany ˝Sylabus pojęć˝, obejmujący program stażu i stanowiący podstawę do opracowania zadań testowych.    Wobec powyższego Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej nie widzi zagrożenia w terminowym rozpoczęciu oraz prawidłowej realizacji stażu przez tegorocznych absolwentów.    Łączę wyrazy szacunku    Podsekretarz stanu    Andrzej Ryś    Warszawa, dnia 19 sierpnia 1999 r.