Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie projektu ustawy o prokuraturze

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją posła na Sejm RP Bogdana Lewandowskiego w sprawie projektu ustawy o prokuraturze (sygn. SPS-0202-3027/99) - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    Prawdą jest, że obecnie w resorcie sprawiedliwości kontynuowane są prace nad nową ustawą o prokuraturze. Trzeba podkreślić, że pogłębiona refleksja o miejscu ustrojowym prokuratury w systemie organów państwa i jej zadaniach rozpoczęła się dopiero od końca 1998 r. Zaczynem do niej stał się roboczy projekt nowej ustawy o prokuraturze, przygotowany z inicjatywy ministra sprawiedliwości - prokuratora generalnego.    Zasadniczym celem tego projektu jest zwiększenie efektywności działania prokuratury w zwalczaniu przestępczości. Projekt ustawy zakłada koncentrację sił i środków prokuratury na zwalczaniu przestępstw najpoważniejszych, szczególnie niebezpiecznych dla porządku społecznego i bezpieczeństwa państwa oraz szybsze i tańsze zwalczanie drobnej i średniej przestępczości, szczególnie uciążliwej dla ludzi.    Cel generalny projektu ustawy nie jest kwestionowany. Panuje zgoda, że wobec rosnącej przestępczości, a także przestępstw nowego typu, w tym szczególnie wobec przestępczości zorganizowanej, konieczne są istotne zmiany usprawniające działania prokuratury.    Nie ma również kontrowersji co do tego, że - aby osiągnąć ten cel tak, jak przewiduje ministerialny projekt - należy: uprościć strukturę organizacyjną prokuratury, zminimalizować nadzór służbowy i wyeliminować biurokrację w działaniach prokuratury, poprawić współpracę pomiędzy prokuraturą a policją, uzupełnić zasadę niezależności prokuratora zasadą odpowiedzialności prokuratora, zwiększyć rolę szefów poszczególnych prokuratur i wzmocnić odpowiedzialność szefów prokuratur za działania podległych im prokuratorów, przyjąć zasadę ekonomii procesowej w działaniach prokuratury i prokuratorów, wprowadzić kadrę menedżerską (stanowisko dyrektora finansowo-gospodarczego) do zarządzania prokuraturami (na szczeblu województwa), powiązać awans i wysokość wynagrodzenia prokuratorów z efektami ich pracy.    Praktycy i eksperci zgłaszają jednak pewne wątpliwości dotyczące rozwiązań szczegółowych. A mianowicie: czy struktura organizacyjna prokuratury powinna odpowiadać strukturze administracyjnej państwa, czy raczej strukturze sądownictwa, czy działalność prokuratury powinna sprowadzać się jedynie do wypełniania funkcji oskarżyciela publicznego w sprawach karnych, czy też powinna być bardziej aktywna w ściganiu przestępstw, nawet na etapie, gdy domniemany sprawca nie jest jeszcze znany, czy prokurator powinien być włączony w nadzorowanie stosowania przez policję i służby specjalne środków operacyjno-rozpoznawczych, czy istnieje potrzeba utrzymania wydzielonego pionu prokuratury wojskowej, wreszcie czy ustawa o prokuraturze powinna zawierać również dodatkowe instrumenty do walki z przestępczością, czy ich miejsce jest jedynie w Kodeksie postępowania karnego. Są to problemy na tyle istotne, że konieczne jest przygotowywanie dodatkowych specjalistycznych analiz.    Wbrew opinii posła Bogdana Lewandowskiego projekt nowej ustawy o prokuraturze jest szeroko konsultowany ze środowiskiem ekspertów i praktyków, w tym z prokuratorami. Właśnie dlatego, że podczas publicznej debaty o zakresie koniecznych zmian w prokuraturze wskazywano na potrzebę umożliwienia wszystkim zainteresowanym zgłoszenia własnych uwag i propozycji, Ministerstwo Sprawiedliwości wydłużyło okres na zbieranie opinii o tym projekcie. Uwagi napływają i projekt jest w trakcie kolejnego przeredagowywania.    Sprostowania wymagają pewne sugestie zawarte w interpelacji. Wyjaśniam zatem, że projekt nie zmierza do zwiększenia uprawnień prokuratora generalnego. Nie obniża również statusu zawodowego prokuratorów ani nie ogranicza kompetencji ciał kolegialnych w prokuraturze, ani też nie nadaje prokuraturze politycznego charakteru. Ponadto muszę wyrazić zdziwienie, że największy niepokój budzą u posła Bogdana Lewandowskiego takie rozwiązania projektu, które uświęcone są wieloletnią tradycją lub obowiązują w Polsce co najmniej od 10 lat. Przypominam zatem, że na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (DzU nr 19, poz. 70 z 1994 r., z późn. zm.) funkcję prokuratora generalnego sprawuje minister sprawiedliwości. Zgodnie z art. 13 ust. 3 tejże ustawy na funkcje kierownicze w prokuraturze (prokuratora apelacyjnego, okręgowego i rejonowego) powołuje i z tych funkcji odwołuje prokurator generalny. W świetle obowiązującej ustawy ustrój prokuratury opiera się na dwóch fundamentach: zasadzie hierarchicznego podporządkowania oraz zasadzie niezależności prokuratora w prowadzeniu konkretnych spraw.    Trzeba podkreślić, że polskie uregulowanie ustroju prokuratury nie odbiega od standardów światowych. Podległość prokuratury przedstawicielowi władzy wykonawczej nie jest niczym odosobnionym. Wystarczy odwołać się do przykładów Austrii, Niemiec, Holandii, USA, czy też do polskich rozwiązań międzywojennych.    Polska zasada hierarchicznego podporządkowania i zakres niezależności prokuratora również stanowi międzynarodową normę i nie jest niczym nietypowym, podobnie jak wydawanie poleceń prokuratorom podległym przez prokuratorów przełożonych. Warto również dodać, że w dokumencie ˝Normy odpowiedzialności zawodowej oraz podstawowe obowiązki i prawa prokuratorów˝, przyjętym przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Prokuratorów w dniu 23 kwietnia 1999 r. przewiduje się możliwość wydawania prokuratorom instrukcji o charakterze ogólnym, a także w indywidualnych sprawach, w tym również polecenia wszczęcia postępowania lub jego umorzenia.    Z poważaniem    Minister    Hanna Suchocka    Warszawa, dnia 18 stycznia 2000 r.