Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości uzyskiwania pomocy przez jednostki samorządu terytorialnego na zadania inwestycyjne z funduszu PHARE 2000

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Krzysztofa Jurgiela w sprawie możliwości uzyskiwania pomocy przez jednostki samorządu terytorialnego na zadania inwestycyjne z funduszu Phare 2000, złożoną w dniu 16 listopada br. na ręce pana marszałka, oraz listu skierowanego do ministra gospodarki w sprawie roli sejmików wojewódzkich w procesie programowania i wdrażania Programu Phare 2000, z dnia 26 listopada br., przedstawiam poniższe wyjaśnienia:    W sprawie możliwości uzyskania pomocy przez jednostki samorządu terytorialnego uprzejmie informuję, iż:    Ad 1. Program Phare 2000 składa się z trzech komponentów: a) rozwój instytucjonalny, b) inwestycje związane z osiąganiem standardów prawa unijnego, c) program spójności społeczno-gospodarczej przeznaczony na realizację pięciu wojewódzkich wstępnych programów operacyjnych rozwoju regionalnego. W ramach komponentu spójności społeczno-ekonomicznej mogą być zgłaszane projekty, których realizacja przyczynia się do realizacji celów strategii rozwoju regionalnego poszczególnych województw i które spełniają techniczne wymogi związane z procedurami Phare. Przeznaczone do realizacji projekty mogą dotyczyć następujących dziedzin: rozwój zasobów ludzkich, rozwój sektora produkcyjnego (głównie wsparcie MSP), rozbudowa i modernizacja infrastruktury służącej rozwojowi przedsiębiorczości. Ostatnia dziedzina obejmuje zarówno projekty infrastrukturalne o charakterze regionalnym, jak i lokalne.    Ad 2. Wybór projektów dokonywany jest na poziomie wojewódzkim przez samorząd wojewódzki. W odniesieniu do strategii rozwoju województwa, regulacji funduszu Phare, wytycznych ministra gospodarki oraz regulacji funduszy strukturalnych kryteria i tryb doboru wniosków określa samorząd wojewódzki. Propozycje te oceniane są przez Ministerstwo Gospodarki pod kątem celów strategii rozwoju regionalnego państwa oraz stopnia przygotowania technicznego. Ostatecznie, po przekazaniu dokumentów przez krajowego koordynatora pomocy, zgłoszone projekty będą aprobowane przez Komisję Europejską. Funkcję krajowego koordynatora pomocy pełni pan Paweł Samecki, p.o. sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej, podsekretarz stanu w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej. W przypadku projektów infrastruktury lokalnej, wsparcia dla MSP oraz zasobów ludzkich, akceptacji Komisji Europejskiej na obecnym etapie programowania nie podlegają pojedyncze projekty, a jedynie proponowany mechanizm ich realizacji.    Ad 3. Ostateczny termin przygotowania wojewódzkich programów operacyjnych oraz projektów w formacie standardowej karty projektowej Phare i przekazania ich Komisji Europejskiej upływa 31 grudnia br. W przypadku małych projektów infrastrukturalnych realizowanych w systemie małych dotacji proponowany mechanizm wdrożenia musi być uzupełniony o wstępną listę proponowanych projektów, ale ich ostateczny wybór będzie możliwy dopiero po podpisaniu memorandum finansowego Phare 2000, przewidywanego na drugą połowę 2000 r.    Ad. 4. Za przestrzeganie procedur Phare oraz terminowość złożenia wniosków do Komisji Europejskiej odpowiada, z ramienia rządu RP, narodowy koordynator pomocy. Za przygotowanie oraz wdrożenie programu spójność społeczno-gospodarcza Phare 2000 na mocy decyzji Komitetu Integracji Europejskiej odpowiada minister gospodarki.    Ad 5. Samorząd wojewódzki przygotowuje propozycję wojewódzkich wstępnych programów operacyjnych rozwoju regionalnego oraz wynikających z nich projektów. Za realizację programu Phare formalnie będzie jednak odpowiedzialny pełnomocnik ds. realizacji programu (PAO) desygnowany przez ministra gospodarki.    Ad 6. Propozycja systemu wdrażania programów rozwoju regionalnego, która jest integralną częścią programu Phare i która powinna zostać ostatecznie przyjęta przez Komitet Integracji Europejskiej, mówi o powierzeniu roli akceptacji projektów na poziomie województwa zarządowi województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnego komitetu sterującego, grupującego przedstawicieli samorządów terytorialnych, pracodawców, pracobiorców i innych partnerów społecznych. Opiniowanie projektów przez sejmik wojewódzki może być jednym z elementów uzgadniania stanowiska samorządu województwa, w zależności od podjętych wewnętrznie decyzji.    Ad 7. Krótkie terminy przygotowania propozycji wniosków z zakresu infrastruktury lokalnej wynikają z napiętego harmonogramu prac nad Phare 2000 oraz konieczności uszczegółowania propozycji projektów po uzyskaniu stanowiska Komisji Europejskiej na ten temat w październiku br. Informacje na temat konieczności przygotowania programów operacyjnych oraz propozycji projektów o charakterze regionalnym zostały przekazane do województw przez Ministerstwo Gospodarki w maju i czerwcu br.    Ad 8. W dotychczasowym modelu funkcjonowania programu Phare pomoc gminom w zakresie przygotowania wniosków spoczywała na pełnomocniku ds. realizacji programu (PAO) i była dostarczana w jego imieniu przez wyspecjalizowane agencje centralne i regionalne (np. agencje rozwoju regionalnego). Także w ramach Phare 2000 pomoc taka została udostępniona przez ministra gospodarki w porozumieniu z zarządami poszczególnych województw poprzez sieć ekspertów oraz Polską Fundację Rozwoju i Promocji Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Pomoc dla gmin przygotowujących wnioski z zakresu infrastruktury lokalnej zostanie udostępniona na etapie przygotowywania dokumentacji technicznej, tzn. po akceptacji Komisji Europejskiej mechanizmu wyboru i wdrażania poszczególnych inwestycji w ramach projektu dotacji do infrastruktury lokalnej.    W odniesieniu do pytań dotyczących roli sejmików wojewódzkich w procesie programowania i wdrażania Programu Phare 2000 chciałbym podziękować za zgłoszone przy piśmie z dnia 26 listopada br. uwagi odnoszące się do projektu systemu wdrażania programu Phare 2000. Program ten, po naniesieniu poprawek, które zostały zgłoszone przez inne osoby i instytucje, zostanie skierowany ponownie pod obrady Komitetu Integracji Europejskiej w końcu br. O sposobie uwzględnienia zgłoszonych uwag poinformuję pana osobiście. W odniesieniu do pytań szczegółowych uprzejmie informuję, że:    Ad 1. Za politykę regionalną na terenie województwa odpowiada samorząd województwa. Fakt ten zostanie odzwierciedlony w przygotowywanych propozycjach dokumentów programowych Phare 2000.    Ad 2. Intencją ministra gospodarki jest włączenie w proces programowania, monitorowania i wdrażania programu Phare 2000 możliwie największej liczby przedstawicieli środowisk opiniotwórczych. Radni wszystkich szczebli samorządu terytorialnego są jedną z najbardziej istotnych grup, które powinny być uwzględnione w procesie podejmowania decyzji, jednak o sposobie przeprowadzania dyskusji społecznej wewnątrz województw decyduje samorząd województwa. Brak jak dotychczas prawnych lub ukształtowanych zwyczajowo wzorów i procedur postępowania w tym zakresie.    Ad 3. Propozycja powoływania regionalnych komitetów sterujących dla wdrażania programu Phare 2000 oraz programu SAPARD pochodzi z praktyki ukształtowanej w ramach realizacji programów finansowanych z zasobów funduszy strukturalnych w krajach członkowskich UE. Sejmik wojewódzki, podobnie jak radni powiatów i gmin mogą być reprezentowani w regionalnym komitecie sterującym, ale mogą przecież także wpływać bezpośrednio na decyzje zarządu odnośnie do poszczególnych projektów. Osobiście sądzę, że niezbędne jest jasne rozgraniczenie funkcji wykonawczych od strategicznych, związanych z uchwalaniem strategicznych dokumentów programowych. Przygotowywanie programów operacyjnych rozwoju regionalnego Phare na podstawie strategii rozwoju województwa oraz wyłanianie projektów ma charakter operacyjny, aczkolwiek zgadzam się, że w przypadku braku uchwalonych przez sejmik województwa dokumentów strategicznych takie działania muszą być uważnie śledzone, a sam proces musi być przejrzysty i społecznie akceptowalny.    Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia oraz pana zaangażowanie pomogą w najlepszym zaprogramowaniu, a następnie realizacji programu Phare 2000 w woj. podlaskim. Przygotowania do funduszy strukturalnych są jednym z kluczowych wyzwań procesu integracyjnego. Tylko przy pełnej mobilizacji oraz włączeniu w ten proces możliwie szerokich grup społecznych proces ten będzie mógł przebiegać efektywnie i doprowadzić do ukształtowania się właściwych mechanizmów absorpcji funduszy. W przypadku pozostawania wątpliwości proszę o dalsze pytania.    Licząc na współpracę w realizacji Programu Phare 2000 oraz przygotowania Polski do udziału w polityce strukturalnej Unii Europejskiej,    pozostaję z wyrazami głębokiego szacunku    Podsekretarz stanu    Tadeusz Donocik    Warszawa, dnia 17 grudnia 1999 r.