Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podejmowania pracy przez bezrobotnych

   W odpowiedzi na przekazaną przy piśmie z dnia 17 lutego 2000 r., znak: SPS-0202-3273/00 interpelację pana posła Wiktora Osika w sprawie możliwości podejmowania pracy przez bezrobotnych uprzejmie informuję, co następuje:    Z przeprowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny w ramach ˝badania aktywności ekonomicznej ludności˝ badań dotyczących pracy nierejestrowanej wynika m.in., że:    - w szarej strefie pracowało w ciągu roku ponad 1,4 mln osób, tj. ok. 9% ogólnej liczby osób pracujących legalnie,    - większość pracujących w szarej strefie traktowało tę pracę jako pracę dodatkową, a dla ok. 0,6 mln osób była do praca jedyna (4,2% pracujących legalnie),    - tylko 1/3 pracujących w szarej strefie była zatrudniona tylko w jednym miesiącu w roku, a dla większości z nich (85%) było to zajęcie krótkotrwałe, trwające do 5 dni,    - prawie 2/3 osób przepracowało w szarej strefie nie więcej niż 20 dni w roku, przy czym przeciętna liczba dni przepracowanych w tej strefie wynosiła 24,    - podstawowymi przyczynami podejmowania pracy nierejestrowanej był brak możliwości znalezienia pracy legalnej (pracodawcy nie muszą ponosić kosztów składek, podatków itp.) oraz trudna sytuacja materialna osób podejmujących tę pracę.    Z przeprowadzonych badań wynika, jaki udział wśród zatrudnionych w szarej strefie stanowili bezrobotni. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU z 1997 r. nr 25, poz. 128 z późn. zm.) bezrobotnym jest osoba niezatrudniona (w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy o pracę nakładczą) i niewykonująca innej pracy zarobkowej (na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej), bez względu na wysokość osiąganego wynagrodzenia lub dochodu. Bezrobotny może natomiast, bez utraty statusu bezrobotnego i prawa do świadczeń, uzyskiwać dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z innego tytułu niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w wysokości nieprzekraczającej połowy najniższego wynagrodzenia.    Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w przypadku gdy bezrobotny w okresie posiadania prawa do zasiłku utraci status bezrobotnego na okres nieprzekraczający 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, podjęcia pozarolniczej działalności lub uzyskania dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (przekraczającego połowę najniższego wynagrodzenia) z innego tytułu niż praca i ponownie zarejestruje się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w ciągu 7 dni od dnia ustania ww. przyczyn - nabędzie prawo do zasiłku na okres uzupełniający. Podstawową przesłanką wprowadzenia tego przepisu było to, aby bezrobotni byli zainteresowani podejmowaniem pracy, nawet krótkotrwałej, bez obawy, że utracą prawo do zasiłku, którego okres pobierania jeszcze nie upłynął. A zatem każde działanie i decyzja bezrobotnego mające na celu jego aktywizację zawodową, nawet krótkotrwałą, nie ma negatywnego wpływu na jego uprawnienia zasiłkowe.    Pan poseł Wiktor Osik pyta, czy nie byłoby wskazane dokonanie zmian w obowiązujących przepisach, które umożliwiałyby uzyskiwanie przez bezrobotnych dochodów z pracy w legalny sposób. W związku z tym pragnę nadmienić, że obowiązujące do 1997 r. przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przewidywały możliwość pobierania przez bezrobotnych zasiłku i równoczesnego osiągania wynagrodzenia do wysokości połowy najniższego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Możliwość ta została przez Sejm RP zniesiona przede wszystkim z następujących powodów:    - znaczna część bezrobotnych nie była zainteresowana podejmowaniem pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż pracując na 1/4 czy 1/3 etatu osiągali łącznie z zasiłkiem dochody wyższe od najniższego wynagrodzenia lub od dochodów, które osiągaliby, pracując w pełnym wymiarze czasu pracy,    - niektórzy bezrobotni, osiągając oficjalnie wynagrodzenie w wysokości nieprzekraczającej połowy najniższego wynagrodzenia, faktycznie uzyskiwali znacznie wyższe dochody (nierejestrowane),    - pracodawcom zatrudniającym bezrobotnych trudno było udowodnić naruszenie obowiązujących przepisów, gdyż często pod szyldem pracy na część etatu zatrudniali te osoby w pełnym wymiarze czasu pracy.    Jednocześnie uprzejmie informuję, że aktualnie zasiłek dla bezrobotnych wynosi 419,30 zł i choć nie jest wysoki, to jednak jest wyższy od najniższej renty wynoszącej 347 zł oraz zbliżony jest do najniższej emerytury - 451,11 zł.    Wyrażam jednocześnie pogląd, że przywrócenie możliwości równoczesnego pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz osiągania dochodów z pracy nie spowoduje generalnego zaprzestania wykonywania przez bezrobotnych pracy w szarej strefie, gdyż podstawową tego przyczyną jest brak możliwości uzyskania pracy legalnej.    Pragnę jednocześnie nadmienić, że podjęcie przez bezrobotnego legalnego krótkotrwałego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, np. w ramach umowy zlecenia, i utrata z tego tytułu statusu bezrobotnego nie powodują utraty uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż zgodnie z przepisami art. 8a ust. 4 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.) prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia członkostwa w kasie chorych (zaprzestania płacenia składek).    Przedstawiając powyższe informacje i stanowisko, łączę wyrazy szacunku    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 6 marca 2000 r.