Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie odpłatności za studia dzienne w państwowych uczelniach wyższych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z otrzymaniem interpelacji pana posła Bogdana Lewandowskiego w sprawie odpłatności za studia dzienne w państwowych uczelniach wyższych pragnę przekazać, co następuje.    Treść art. 70 ust. 2 Konstytucji RP wskazuje na możliwość pobierania opłat za ˝świadczenia niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe˝. Ta kierunkowa dyspozycja konstytucyjna jest podstawą proponowanego rozwiązania w przygotowywanym projekcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Rozwiązanie to przewiduje możliwość pobierania odpłatności o charakterze zryczałtowanym za usługi edukacyjne związane ze sprawdzianem wiedzy i potwierdzaniem kwalifikacji. Opłaty te - ze względu na konstrukcję przepisu konstytucyjnego - dotyczyłyby ogółu studentów. W proponowanych rozwiązaniach przewiduje się zmiany w systemie studiów wyższych poprzez wprowadzenie podziału na studia stacjonarne i studia niestacjonarne w miejsce dotychczasowych studiów dziennych, wieczorowych, zaocznych i eksternistycznych.    Wprowadzenie zryczałtowanych opłat za niektóre usługi edukacyjne nie powinno spowodować zmniejszenia liczby studentów, bowiem zakłada się, iż:    - wysokość zryczałtowanej opłaty, przewidzianej w omawianym projekcie, nie może być wyższa (w skali miesiąca) niż 10% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy,    - projektowane zmiany wpłyną na zmniejszenie opłat za studia w stosunku do dotychczas pobieranych w systemie studiów wieczorowych i zaocznych, na których kształci się bardzo duża liczba młodzieży,    - projekt ustawy stanowi, iż zwolnienie w całości lub części ze zryczałtowanej odpłatności za studia przysługiwać będzie studentowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, a uczelnie publiczne otrzymywać będą z budżetu państwa dotacje celowe z tytułu sfinansowania dokonywanych zwolnień z tej odpłatności.    Wprowadzanym zryczałtowanym opłatom za usługi edukacyjne towarzyszyć będzie zmieniony system pomocy materialnej dla studentów. Student będzie mógł otrzymać pomoc materialną w formach takich świadczeń, jak: stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, zapomoga, stypendium za wyniki w nauce, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia w nauce czy wreszcie nagroda ministra.    Proponuje się, aby stypendia socjalne, stypendia specjalne dla osób niepełnosprawnych i zapomogi były przyznawane przez zarząd powiatu, w którym student mieszka na stałe, w ramach dotacji celowej z budżetu państwa oraz środków własnych powiatu.    Dotacja celowa na te świadczenia dzielona będzie na powiaty w proporcjach odpowiadających populacji młodzieży w wieku 19-24 lat oraz liczbie studentów studiujących w uczelniach znajdujących się poza miejscem ich stałego zamieszkania, w odległości uniemożliwiającej codzienny dojazd do uczelni.    Proponowane rozwiązanie powinno umożliwić zwiększenie dostępu do szkół wyższych młodzieży wiejskiej i z miast pozbawionych szkół wyższych, dla której wysokie koszty utrzymania w ośrodkach akademickich stanowiły barierę w podjęciu studiów.    Niezależnie od możliwości korzystania z różnych form bezzwrotnej pomocy stypendialnej pozostaje prawo do korzystania z kredytu udzielonego przez bank, na podstawie odrębnych przepisów.    Przedstawione wyżej projekty rozwiązań zmierzają w kierunku poszerzenia dostępności do studiów wyższych i wyrównania szans wszystkim potencjalnym kandydatom na studia, co w konsekwencji powinno przyczynić się do podnoszenia poziomu wykształcenia społeczeństwa.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jerzy Zdrada    Warszawa, dnia 28 września 1999 r.