Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozporządzenia dotyczącego realizacji ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnych przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej lub osadzonym w obozach przez III Rzeszę i ZSRR

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Mirosława Podsiadły z dnia 10 stycznia 2000 r., dotyczącą rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz ustalenia szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR informuję, że nie przewiduje ono przepisu dopuszczającego udowadnianie okresów pracy przymusowej na rzecz ZSRR oraz III Rzeszy zaświadczeniami instytucji emerytalno-rentowych.    W związku z pojawiającymi się wątpliwościami jeszcze raz pragnę zwrócić uwagę, że w inny sposób definiowane są okresy pracy przymusowej w przepisach emerytalnych, a w inny w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach III Rzeszy i ZSRR, co ostatecznie przesądziło o kształcie rozporządzenia.    W myśl art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, z późn. zm.) za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy pracy przymusowej:    - wykonywanej na rzecz hitlerowskich Niemiec w okresie II wojny światowej,    - wykonywanej na obszarze ZSRR w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1956 r.,    - wykonywanej na rozkaz władz alianckich do dnia 31 grudnia 1945 r.,    - wykonywanej w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania rud uranu podczas zastępczej służby wojskowej w Wojsku Polskim.    Zrównanie ww. okresów pracy przymusowej z okresami składkowymi w systemie emerytalnym oznacza, że okresy pracy przymusowej mają taki sam wpływ na wymiar emerytur i rent jak okresy składkowe (liczone są po 1,3% za każdy rok, a nie po 0,7% za każdy rok jako okresy nieskładkowe). W praktyce organów rentowych potraktowanie zwykłego zatrudnienia jako okresu pracy przymusowej - nie ma żadnego wpływu na wysokość świadczeń. W systemie emerytalnym uznanie danego okresu pracy jako okresu pracy przymusowej - w bardzo nielicznych przypadkach - może jedynie spowodować, że ten okres zostanie zaliczony podwójnie do stażu pracy wymaganego do przyznania prawa do emerytury (dotyczyć to może takich przypadków, gdy dana osoba nie posiada pełnego wymaganego okresu pracy: 20 lat - kobieta i 25 lat mężczyzna).    Natomiast według art. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR świadczenie pieniężne przewidziane w ustawie przysługuje tylko obywatelom polskim, którzy podlegali represjom ściśle określonym w ustawie.    Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy represją jest:    - osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,    - deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium:    a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,    b) ZSRR i terenów przezeń okupowanych w okresie od 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.    Z uwagi na konieczność uwzględnienia historycznych okoliczności przy rozpatrywaniu spraw indywidualnych osób występujących o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu doznanych represji rozpatrywanie tych spraw ww. ustawa powierzyła kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.    Organy terenowe, zgodnie z art. 5 powołanej ustawy, zobowiązane są jedynie do wypłaty finansowanego z budżetu państwa świadczenia pieniężnego osobom, którym uprawnienia do tego świadczenia zostały przyznane przez kierownika ww. urzędu.    W obowiązującym systemie prawnym, jak wynika z przedstawionych wyżej unormowań (dot. kręgu podmiotowego uprawnionych, uregulowań instytucjonalnych, kryteriów kwalifikowania okresów pracy) brak jest podstaw i uzasadnienia do zamieszczenia w rozporządzeniu przepisu dopuszczającego traktowanie zaświadczeń organów emerytalno-rentowych jako dowodów wykonywania pracy przemysłowej.    Ponadto należy podkreślić, że w zarządzeniu kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (MP nr 46, poz. 450) zaświadczenia wydane przez ZUS (KRUS) były jedynie uzupełniającym środkiem dowodowym, a obowiązujące zarządzenie traktowało wspomniane zaświadczenia jako dowody w sprawie jedynie pod warunkiem przedłożenia innych dowodów stwierdzających rodzaj i okres represji.    Jednocześnie informuję, że ostateczny tekst rozporządzenia został opublikowany w Dzienniku Ustaw nr 111 z 1999 r.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 26 stycznia 2000 r.