Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opłat od urządzeń reprograficznych i odpłatnego kopiowania utworów

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Tadeusza Iwińskiego w sprawie opłat od urządzeń reprograficznych i odpłatnego kopiowania utworów, uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie następujących wyjaśnień:    Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o Prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU nr 24, poz. 83 ze zm.) twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Tak zakreślone prawo twórcy może doznać ograniczeń jedynie w granicach wynikających z wyraźnego brzmienia przepisów ustawy. Wyjątki te dotyczą wykorzystywania utworów w ramach dozwolonego użytku prawnego (art. 23) oraz dozwolonego użytku publicznego (art. 24 - 34). Wykorzystywanie utworów w ramach licencji ustawowych możliwe jest jedynie w granicach i przy spełnieniu przesłanek określonych w poszczególnych przepisach. Należy także podkreślić, że dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy.    Na podstawie art. 23 wolno bez zezwolenia twórcy nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. W praktyce najczęściej spotykanym sposobem eksploatacji jest zwielokrotnienie utworów. Kontrolowanie tego typu działań nie jest w praktyce możliwe. Dlatego też obowiązująca ustawa, podobnie jak wiele ustaw państw europejskich, zawiera przepis art. 20 nakładający obowiązek przekazywania opłat na rzecz twórców przez producentów i importerów urządzeń reprograficznych wykorzystywanych do reprodukowania utworów w zakresie własnego użytku osobistego.    Celem doprecyzowania zaistniałych niejasności interpretacyjnych w rządowym projekcie nowelizacji ustawy o Prawie autorskim i prawach pokrewnych przewidziano zmianę treści art. 20.    ˝Art. 20.1. Producenci i importerzy:    1) magnetofonów, magnetowidów i innych podobnych urządzeń,    2) czystych nośników służących do utrwalania, w zakresie własnego użytku osobistego, utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, przy użyciu urządzeń wymienionych w pkt 1,    3) urządzeń reprograficznych umożliwiających pozyskiwanie kopii całości lub części egzemplarza opublikowanego utworu,    są obowiązani do uiszczania wskazanym organizacjom zbiorowego zarządzania, działającym na rzecz twórców, artystów wykonawców, producentów fonogramów i wideogramów oraz wydawców opłat w wysokości od 3 do 5% kwoty należnej z tytułu sprzedaży tych urządzeń i nośników.    2. Z kwoty uzyskanej z tytułu opłat ze sprzedaży magnetofonów i innych podobnych urządzeń oraz związanych z nimi czystych nośników przypada:    1) 50% - twórcom,    2) 25% - artystom wykonawcom,    3) 25% - producentom fonogramów.    3. Z kwoty uzyskanej z tytułu opłat ze sprzedaży magnetowidów i innych podobnych urządzeń oraz związanych z nimi czystych nośników przypada:    1) 35% - twórcom,    2) 25% - artystom wykonawcom,    3) 40% - producentom wideogramów.    4. Z kwoty uzyskanej z tytułu opłat ze sprzedaży urządzeń reprograficznych przypada:    1) 50% - twórcom dzieł naukowych, naukowo-technicznych, podręczników szkolnych, w tym dla szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych oraz materiałów dydaktycznych dla tych szkół,    2) 50% - wydawcom utworów, o których mowa w pkt 1.    5. Minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po zasięgnięciu opinii organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, stowarzyszeń twórców, artystów wykonawców, organizacji producentów fonogramów, producentów wideogramów oraz wydawców, o których mowa w ust. 4 pkt 2, jak również organizacji producentów lub importerów urządzeń i czystych nośników wymienionych w ust. 1 określa, w drodze rozporządzenia, kategorie urządzeń i nośników oraz wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, sposób pobierania i podziału opłat oraz wskazuje organizacje lub organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi właściwe do ich pobierania˝.    Projekt ustawy przewiduje także dodanie nowego art. 201 wprowadzającego dodatkowy obowiązek uiszczenia opłat od posiadaczy urządzeń reprograficznych, wykorzystywanych przez nich w celach zarobkowych.    ˝Art. 201.1. Posiadacze urządzeń reprograficznych wykorzystywanych odpłatnie do zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobistego osób trzecich są obowiązani do uiszczania za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi opłat w wysokości do 5% przychodów z tego tytułu na rzecz twórców oraz wydawców, chyba że zwielokrotnienie odbywa się na podstawie umowy z uprawnionym. Opłaty te przypadają autorom i wydawcom w częściach równych.    2. Minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po zasięgnięciu opinii właściwych organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi i stowarzyszeń twórców oraz wydawców określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, sposób ich pobierania i podziału oraz wskazuje organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi właściwą do ich pobierania˝.    W trakcie prac nad tym projektem sejmowa Komisja Kultury i Środków Przekazu postanowiła wydzielić z projektu rządowego nowy projekt obejmujący jedynie artykuły dostosowujące prawo autorskie do postanowień dyrektyw Unii Europejskiej i postanowień porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej TRIPS. Projekt ˝małej˝ nowelizacji nie objął art. 20 i 201, które wraz z pozostałymi przepisami projektu rządowego będą wchodziły w zakres drugiego projektu ustawy zmieniającej ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych.    Ponadto należy zauważyć, że art. 30 obowiązującej ustawy dopuszcza sporządzanie przez ośrodki informacji i dokumentacji naukowo-technicznej pojedynczych egzemplarzy nie większych niż jeden arkusz wydawniczy, fragmentów opublikowanych utworów. Twórca ma prawo do wynagrodzenia za odpłatne udostępnianie tak sporządzonych egzemplarzy fragmentów utworów, zaś szkoły mogą sporządzać lub zlecać sporządzanie pojedynczych egzemplarzy utworów opublikowanych, niedostępnych w handlu - w celu uzupełnienia, ochrony swoich zbiorów i nieodpłatnego ich udostępniania (art. 28).    W chwili obecnej nie jest możliwe stwierdzenie, czym kierował się minister kultury i dziedzictwa narodowego, określając opłatę pobieraną od producentów i importerów urządzeń reprograficznych w wysokości 1%. Wydaje się jednak, że ukształtowanie w rozporządzeniu ministra kultury i sztuki z dnia 5 grudnia 1995 r. w sprawie wysokości szczegółowych zasad pobierania i odprowadzania opłat od czystych nośników i urządzeń służących do utrwalania utworów dla własnego użytku osobistego oraz wskazania organizacji zbiorowego zarządzania właściwych do ich pobierania, opłat w wysokości 1% odpowiadało realiom gospodarczym, występującym w chwili tworzenia rozporządzenia.    Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Anna Popowicz    Warszawa, dnia 17 kwietnia 2000 r.