Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przedłużenia terminu obowiązywania czynszów regulowanych oraz zwiększenia ochrony prawnej najemców o najniższych dochodach

   Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie przedłużenia terminu funkcjonowania czynszów regulowanych oraz zwiększenia ochrony prawnej najemców o najniższych dochodach, uprzejmie komunikuję, że przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 28 września br. projekt ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przewiduje, iż przepisy o czynszu regulowanym będą obowiązywały tylko do dnia 31 grudnia 2004 r. Po tym terminie wszyscy najemcy lokali mieszkalnych, w tym także lokali w budynkach stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, skarbu państwa i państwowych osób prawnych, będą opłacali czynsz umowny. Przedłużenie funkcjonowania czynszów regulowanych nie znajduje uzasadnienia. Dla najemców istotne znaczenie ma nie tyle rodzaj płaconego czynszu, ile jego wysokość. Projektowana ustawa wprowadza ograniczenia podwyżek czynszu. Pierwsza podwyżka dokonana po dniu 31 grudnia 2004 r. dla najemców opłacających do tego dnia czynsz regulowany nie może spowodować przekroczenia w stosunku rocznym 4,5% wartości odtworzeniowej lokalu. Dalsze podwyżki czynszu będą mogły być dokonywane nie częściej niż 6 miesięcy i nie będą mogły w skali roku przekraczać więcej niż o 25% średniorocznego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w minionym roku w stosunku do roku poprzedniego.    Uprzejmie informuję pana marszałka, że 28 września br. Rada Ministrów przyjęła również projekt ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który przewiduje znaczne rozszerzenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania dodatku. I tak np. prawo do dodatku uzyskają najemcy opłacający czynsz wolny oraz podnajemcy lokali mieszkalnych. Od dnia 1 stycznia 2003 r. progi dochodowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego, zostaną podwyższone do wysokości 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej emerytury w odniesieniu do średniego dochodu miesięcznego na jednego członka gospodarstwa domowego wieloosobowego.    W związku z poruszonym przez pana posła Tomaszewskiego problemem tzw. eksmisji na bruk uprzejmie informuję, że projektowane przepisy o ochronie lokatorów utrzymują dotychczasowe uprawnienia sądów do orzekania w sprawach przyznania lokalu socjalnego najemcom, którym nakazano opróżnienie lokalu dotychczas zajmowanego. Nakładają one dodatkowo na sąd obowiązek uwzględnienia w szczególności sytuacji gospodarstw domowych, w skład których wchodzą osoby małoletnie, niepełnosprawne lub ubezwłasnowolnione.    Rząd nie proponuje natomiast wprowadzenia przepisu przyznającego lokal socjalny z mocy prawa wszystkim eksmitowanym lokatorom ˝będącym w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej˝. Byłby to bowiem przepis nieostry, który musiałby wywoływać wątpliwości niemal w każdej sprawie; ustalenie zaś ścisłych kryteriów oceny tej sytuacji, jednolitych dla wszystkich lokatorów, nie jest praktycznie możliwe. Sytuacja materialna i rodzinna lokatora zależy bowiem od wielu czynników, takich jak: wysokość dochodu miesięcznego, stan majątkowy, stan zdrowia członków gospodarstwa domowego, a nawet miejsce zamieszkania; inne są np. koszty utrzymania w dużym mieście, a inne na wsi czy w małym miasteczku. Dlatego też w każdej sprawie zachodzi konieczność zbadania i oceny wszystkich istotnych okoliczności, co wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd. Ponadto, poza oceną tej sytuacji, powinny być brane pod uwagę również inne okoliczności, np. zdewastowanie lokalu przez lokatora lub jego znęcanie się nad rodziną. W rezultacie w każdej konkretnej sprawie, niezależnie od treści regulacji prawnej, o prawie do lokalu socjalnego osób eksmitowanych będzie musiał zdecydować sąd.    Pragnę jednocześnie podkreślić, że na przyszłe regulacje prawne dotyczące ochrony praw lokatorów, a zwłaszcza czynszów najmu, będą miały istotny wpływ rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego w sprawie dopuszczalnego zakresu ograniczenia własności nieruchomości poprzez ustawową ingerencję w stosunki najmu lokali.    Odnosząc się do innych kwestii poruszonych w interpelacji pana posła Tomaszewskiego, uprzejmie informuję, co następuje.    Zgadzam się z opinią, że w wyniku prywatyzacji komunalnych zasobów mieszkaniowych zmniejsza się liczba mieszkań na wynajem. I tak, o ile według stanu na koniec 1994 r. zasoby komunalne liczyły ponad 2 mln mieszkań, to na koniec 1998 r. niecałe 1,6 mln. Maleje również liczba mieszkań oddawanych w tym budownictwie (w 1998 r. przekazano 3410 mieszkań, tj. o 8,9% mniej niż w 1997 r.).    Pragnę jednocześnie poinformować, że budownictwo komunalne jest i będzie w coraz większym stopniu zastępowane przez społeczne budownictwo czynszowe, realizowane przez towarzystwa budownictwa społecznego. O ile bowiem w przypadku mieszkania komunalnego gmina musi pokryć jego pełne koszty, to dzięki założeniu przez gminę TBS udział gminy może wynieść nie więcej niż 30% kosztów przedsięwzięcia.    W odniesieniu do instrumentów prawnych i finansowych, jakie rząd zamierza zaoferować samorządom gminnym przy rozwoju budownictwa komunalnego, uprzejmie wyjaśniam, że rozwiązania takie już zostały zaoferowane. Mam na myśli ustawę z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU nr 133, poz. 654 z późn. zm.) i przygotowane na jej podstawie rozporządzenie ministra finansów z dnia 12 czerwca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania kredytów oraz pożyczek ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego oraz niektórych wymagań dotyczących projektowania mieszkań finansowanych przy udziale tych środków (DzU nr 64, poz. 413 z późn. zm.).    Ustawą o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych ustaw:    - stworzono ramy prawne i określono warunki wspomagania przez państwo budowy mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach,    - wprowadzono nową na polskim rynku mieszkaniowym kategorię inwestorów i zarządców - towarzystwa budownictwa społecznego,    - utworzono Krajowy Fundusz Mieszkaniowy, którego zadaniem jest m.in. udzielanie towarzystwom budownictwa społecznego oraz spółdzielniom mieszkaniowym preferencyjnych kredytów na budowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę oraz modernizację budynków mieszkalnych i budynków adaptowanych na cele mieszkalne na wynajem, a w wypadku spółdzielni mieszkaniowych również mieszkań spółdzielczych lokatorskich; kredyt taki udzielany jest także gminom na realizację infrastruktury technicznej związanej z budownictwem czynszowym.    Wysokość kredytu z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego może wynosić maksymalnie 70% wartości kosztorysowej przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego z umorzeniem 10% kosztów przedsięwzięcia po jego zakończeniu i rozliczeniu. Oprocentowanie kredytu jest zmienne, ustalone w stosunku rocznym jako stopa efektywna w wysokości 0,5 stopy redyskontowej weksli w NBP (obecnie tzw. oprocentowanie efektywne wynosi ok. 7,75%). Okres spłaty kredytu wynosi ok. 30 lat, z możliwością odroczenia rozpoczęcia tej spłaty na okres nie dłuższy niż 30 miesięcy, licząc od dnia udzielenia kredytu.    Ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego udzielono dotychczas preferencyjnych kredytów na realizację ponad 9 tys. pełnostandardowych mieszkań na wynajem i spółdzielczych lokatorskich. W trakcie rozpatrywania są wnioski kredytowe na budowę następnych ponad 6 tys. mieszkań.    Towarzystwa budownictwa społecznego i spółdzielnie mieszkaniowe oddały do użytku łącznie blisko 4 tys. mieszkań zrealizowanych z udziałem kredytu z KFM, w tym:    w 1996 r. - 34 mieszkania,    w 1997 r. - 255 mieszkań,    w 1998 r. - 1738 mieszkań.    Gminy w coraz szerszym zakresie korzystają z możliwości stworzonych przez przepisy omawianej ustawy. Spośród 184 towarzystw budownictwa społecznego, które dotychczas uzyskały decyzje zatwierdzające ich umowy lub statuty, zdecydowana większość (ponad 90%) powstała z inicjatywy gmin i z ich udziałem.    Odpowiadając na ostatnie pytanie zawarte w interpelacji uprzejmie informuję pana marszałka, że w dniu 13 lipca br. Rada Ministrów przyjęła ˝Założenia polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003˝. Zawierają one również instrumenty pomocne gminom w realizacji polityki mieszkaniowej na ich terenie.    Do przyjętego w założeniach zestawu instrumentów realizacji celów polityki mieszkaniowej należą m.in.:    1. W zakresie przygotowania gruntów pod budowę:    - utrzymanie preferencyjnego kredytu dla gmin z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego na infrastrukturę techniczną towarzyszącą społecznemu budownictwu czynszowemu i wprowadzenie możliwości udzielania takiego kredytu na infrastrukturę techniczną towarzyszącą pozostałemu budownictwu mieszkaniowemu.    2. W zakresie eksploatacji istniejących zasobów mieszkaniowych:    - modyfikacja rozwiązań systemu dodatków mieszkaniowych, w tym rozszerzenie uprawnień do otrzymywania dodatków na najemców wszystkich zasobów oraz powiązanie wysokości dotacji dla gmin na wypłatę dodatków mieszkaniowych z racjonalnością ekonomiczną polityki czynszowej prowadzonej przez gminy,    - uruchomienie 10-letniego programu wspomagania remontów budynków mieszkalnych w formie dopłat do odsetek kredytów bankowych na remonty budynków mieszkalnych innych niż termomodernizacja, obliczonego na likwidację części luki remontowej z przeszłości,    - wdrożenie programu wspomagania przedsięwzięć termomodernizacyjnych obejmującego premie wypłacane z funduszu termomodernizacyjnego, przeznaczone na spłatę części kredytu bankowego zaciągniętego na finansowanie przedsięwzięć termomodernizacyjnych.    3. W zakresie wspierania nowego budownictwa czynszowego:    - utrzymanie preferencyjnego kredytu z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego na budowę mieszkań na wynajem o umiarkowanych czynszach (w TBS) oraz spółdzielczych mieszkań lokatorskich i na wynajem,    - uruchomienie programu dotacji i dopłaty do odsetek kredytów bankowych na budowę i prowadzenie noclegowni, schronisk i pensjonatów socjalnych.    4. W zakresie wspierania nowego budownictwa własnościowego:    - utrzymanie systemu premii urealniających oszczędności gromadzone w okresie PRL na cele mieszkaniowe (książeczki mieszkaniowe),    - uruchomienie programu pomocy umożliwiającego zaciągnięcie mieszkaniowego kredytu hipotecznego przez średnio zarabiające gospodarstwa domowe, osiągające dochód nieprzekraczający określonego ustawą limitu. Pomoc finansowa obejmowałaby spłatę części odsetek od tego kredytu,    - uruchomienie jednego wspieranego przez państwo systemu długoterminowego systematycznego oszczędzania na cele mieszkaniowe oraz kredytu kontraktowego,    - utrzymanie w okresie przejściowym ulgi w podatku dochodowym z tytułu budowy lub nabycia mieszkania - do momentu wygaśnięcia praw nabytych.    5. W zakresie wspierania mieszkalnictwa w sytuacjach nadzwyczajnych:    - stały program pomocy na usuwanie skutków powodzi i sytuacji losowych w formie dopłat do oprocentowania do kredytów bankowych na remont lub odtworzenie lokalu mieszkalnego, budynku mieszkalnego albo obiektu infrastruktury technicznej.    6. W ramach rozwiązań dotyczących odziedziczonych z przeszłości problemów finansowych:    - modyfikacja systemu pomocy państwa w spłacie kredytów zaciągniętych przez spółdzielnie mieszkaniowe w oparciu o umowy zawarte do kwietnia 1992 r. (stary portfel), połączona z restrukturyzacją tego portfela kredytów.    Ta koncepcja, przyjęta przez Radę Ministrów w lipcu tego roku, zawiera także załącznik finansowy, w którym podano przewidywane kwoty wydatków z budżetu na poszczególne programy i lata, aż do końca roku 2003.    Prezes Urzędu Mieszkalnictwa    Sławomir Najnigier    Warszawa, dnia 5 października 1999 r.