Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zwiększenia samorządom gminnym dostępu do środków przedakcesyjnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na nadesłaną interpelację posłów Władysława Stępnia i Marka Wikińskiego w sprawie zwiększenia samorządom gminnym dostępu do środków przedakcesyjnych uprzejmie informuję, że od 2000 r. Polska będzie mogła korzystać z trzech następujących programów przedakcesyjnych: PHARE, SAPARD i ISPA.    Program PHARE działa w Polsce od 1990 r. Jego celem jest wspieranie procesu transformacji społeczno-ekonomicznej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem przekształceń w administracji, w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw oraz przekształceń infrastrukturalnych. W roku 2000 rozpocznie się wdrażanie tzw. zreformowanego PHARE. Program został podzielony na trzy komponenty:    1. Budowanie instytucji - wsparcie instytucji państwowych i administracji publicznej w procesie dostosowania do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej. Koordynatorem tej części programu jest Urząd Komitetu Integracji Europejskiej.    2. Inwestycje na rzecz harmonizacji z prawem Unii Europejskiej - wsparcie procesu dostosowywania przepisów polskich do acquis communautaire. Koordynatorem tej części programu jest Urząd Komitetu Integracji Europejskiej.    3. Spójność społeczno-gospodarcza, tzw. PHARE Regionalny - wsparcie dla działań strukturalnych w obszarze infrastruktury i tworzenia nowych miejsc pracy w pięciu województwach w Polsce. Program będzie wdrażany w województwach: podkarpackim, lubelskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim i śląskim, w oparciu o przygotowane przez te województwa strategie rozwoju. Koordynatorem tej części programu PHARE jest Ministerstwo Gospodarki.    Tak jak w latach poprzednich w roku 2000 z pomocy programu PHARE będą korzystały gminy, powiaty i województwa.    Następnym programem przedakcesyjnym jest program SAPARD. Program ten został ustanowiony rozporządzeniem Rady Unii Europejskiej (Council Regulation (EC) No 1268/1999) on Community support for pre-accession measures for agriculture and rural development in the applicant countries of central and eastern Europe in the pre-accession period). Rozporządzenie zostało podpisane w Luksemburgu 21 czerwca 1999 r. i weszło w życie 29 czerwca 1999 r. Określa ono ramy wsparcia wspólnotowego w dziedzinie restrukturyzacji obszarów wiejskich i rolnictwa dla dziesięciu krajów starających się o członkostwo w Unii Europejskiej. Głównym celem programu jest wsparcie dla działań skierowanych na dostosowanie rolnictwa państw kandydujących do standardów obowiązujących w UE.    Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej z dnia 20 lipca 1999 r. Polska otrzyma rocznie, w latach 2000-2006, 168 683 000 euro z programu SAPARD.    W oparciu o Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa i ˝Spójną politykę strukturalną rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝ oraz w wyniku szeroko zakrojonych konsultacji z władzami samorządowymi oraz organizacjami społeczno-zawodowymi zostały wybrane i zaakceptowane przez kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi cztery priorytety spośród zaproponowanych w rozporządzeniu o programie SAPARD. Priorytetami tymi są:    1. Inwestycje w gospodarstwach rolnych.    2. Poprawa przetwórstwa i marketingu produktów rolnych i rybnych.    3. Rozwój i różnicowanie działalności gospodarczej w celu tworzenia nowych miejsc pracy i źródeł dochodu.    4. Rozwój i doskonalenie infrastruktury na obszarach wiejskich.    W oparciu o wybrane priorytety przygotowany został w Departamencie Pomocy Przedakcesyjnej i Funduszy Strukturalnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi program operacyjny SAPARD. Program operacyjny powstał w oparciu o konsultacje ze środowiskami społeczno-zawodowymi. W przygotowywaniu programu uczestniczyli przedstawiciele innych departamentów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawiciele Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, eksperci, przedstawiciele władz samorządu terytorialnego, przedstawiciele grup branżowych oraz związków zawodowych. Rząd RP przedłożył Komisji Europejskiej program operacyjny w dniu 29 grudnia 1999 r. Zgodnie z rozporządzeniem 1268/99 Komisja ma pół roku na zaakceptowanie programu. Będzie on przedmiotem negocjacji między rządem RP a Komisją - niektóre jego elementy mogą ulec zmianie. Strona polska zastrzegła sobie możliwość wnoszenia autopoprawek do programu operacyjnego, ponieważ do dnia 29 grudnia 1999 r. Unia Europejska nie przedstawiła szczegółowych przepisów dotyczących zasad finansowania programu SAPARD. Głównym koordynatorem programu SAPARD jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z decyzją rządu RP agencją płatniczą dla programu SAPARD będzie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Beneficjentami programu będą rolnicy, zakłady przetwórcze, przedsiębiorcy działający na obszarach wiejskich oraz jednostki samorządu terytorialnego, a przede wszystkim gminy.    Trzeci z programów przedakcesyjnych to ustanowiony rozporządzeniem Rady Unii Europejskiej (Council Regulation (EC) No1267/99) program ISPA. Program jest wsparciem Wspólnot Europejskich dla działań dostosowawczych w dziedzinie ochrony środowiska i transportu. Z programu tego będą finansowane duże projekty, grupy projektów oraz systemy projektów ściśle ze sobą powiązanych. Działania w ramach tego programu są koordynowane przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Wodnej oraz Ministerstwo Środowiska. W ramach podejmowanych działań będą realizowane projekty, których całościowy koszt jest nie mniejszy niż 5 000 000 euro. Beneficjentami programu mogą być związki gminne, powiaty oraz województwa.    Wszystkie wyżej wymienione programy będą działały na zasadzie programów strukturalnych skierowanych przede wszystkim do beneficjentów lokalnych i regionalnych. Rząd RP prowadzi kampanię informacyjną oraz szkolenia dla podmiotów, które będą potencjalnymi uczestnikami w procesie realizacji projektów finansowanych z poszczególnych programów. W drugim kwartale 2000 r. zostaną zakończone prace nad przygotowaniem szczegółowych przepisów wdrożeniowych i finansowych dla programu SAPARD. Równocześnie przygotowywane są programy szkoleniowe dotyczące tych przepisów. Krajowe Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, ośrodki doradztwa rolniczego w województwach, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi będą prowadzić szkolenia w zakresie szczegółowych przepisów wdrożeniowych dla programu SAPARD. Szkolenia te będą m.in. skierowane do samorządów województw, powiatów i gmin. Ich zadaniem będzie przygotowanie osób, które odpowiadają za wdrażanie programów i projektów realizujących politykę państwa w zakresie rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa, do efektywnego uczestniczenia w procesie wdrażania programu operacyjnego SAPARD.    Należy podkreślić, że w trakcie przygotowywania programów i projektów, które będą finansowane z PHARE 2000, SAPARD i ISPA, prowadzone były szerokie konsultacje z samorządami i organizacjami pozarządowymi. Przy opracowywaniu programu SAPARD, zgodnie z art. 11 i 12 ustawy o samorządzie województwa z dnia 5 czerwca 1998 r. (DzU nr 91 poz. 576), a także zgodnie z zasadą partnerstwa obowiązującą kraje korzystające ze środków finansowych Unii Europejskiej, zostały przeprowadzone wyżej wspomniane konsultacje we wszystkich województwach. Na podstawie tych konsultacji zostały wybrane cztery środki działania, które będą finansowane z SAPARD-u. Ministerstwo Gospodarki, koordynujące część programu PHARE 2000 w pięciu województwach, przygotowało program operacyjny w oparciu o strategie tych województw oraz zgłaszane projekty. Projekty dotyczące poprawy sieci dróg i ochrony środowiska, które będą finansowane z programu ISPA, były przygotowywane m.in., w oparciu o plany zagospodarowania przestrzennego gmin oraz województw. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami (ustawa o działach w administracji rządowej, ustawa o samorządzie województw, ustawa o samorządzie powiatowym, ustawa o samorządzie gminnym oraz ustawa o zmianie niektórych ustaw, tzw. kompetencyjna) w trakcie przygotowywania programów rozwoju i restrukturyzacji administracja centralna jest zobowiązana do konsultowania projektów tych programów z władzami administracji samorządowej. Wymóg ten wynika też wprost z ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 z dnia 14 grudnia 1998 r. (DzU 98.150.983). Określono w niej rodzaje dochodów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego oraz źródła tych dochodów. W art. 4, 9 i 12 tej ustawy wymienia się dotacje celowe z budżetu państwa, które mogą być źródłem dochodów. Dotacje te są przyznawane zarówno na zadania własne, jak też na realizację zadań zleconych przez administrację rządową. Procedury przyznawania dotacji jasno określają zasady konsultacji administracji rządowej i samorządowej w tym zakresie.    Ustawa określa również wysokość dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 44, 45, 49, 50 oraz 55 i 56 ustawy dotacja celowa z budżetu państwa nie może przekroczyć 50% wartości kosztorysowej całego przedsięwzięcia. Ponieważ ustawa ta dotyczy jedynie lat 1999-2000, minister właściwy ds. finansów publicznych jest zobowiązany do przygotowania nowej regulacji prawnej w tym zakresie. W ustawie budżetowej na rok 2000 przewidziano w rezerwie celowej środki na dofinansowanie przedsięwzięć finansowanych ze środków pomocy bezzwrotnej. W ramach tych środków na dofinansowanie projektów realizowanych w ramach programu SAPARD przewidziano 230 mln zł.    Rząd RP przyjął na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 13 lipca 1999 r. dokument ˝Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝. Omówiono w nim cele i założenia polityki państwa w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa w okresie najbliższych 7 lat. Dokument prezentuje całościowe spojrzenie na problemy rozwoju obszarów wiejskich i sposoby ich rozwiązywania. Szczególny nacisk został położony na podejmowanie działań, które będą wspomagały rozwój obszarów wiejskich, i wyrównywanie szans dla mieszkańców tych terenów. Temu celowi będzie też służyć realizacja programu operacyjnego SAPARD.    W świetle wyżej przedstawionych informacji, odnosząc się do pierwszego pytania panów posłów Władysława Stępnia oraz Marka Wikińskiego, wyjaśniam, że poprzez prowadzoną kampanię informacyjną oraz szkolenia dotyczące programów pomocowych, a także poprzez bezpośrednie kontakty z jednostkami samorządu terytorialnego i udostępnianie bieżących informacji na temat stanu przygotowania administracji polskiej do wdrażania programów rząd RP pomaga jednostkom samorządu terytorialnego w przygotowaniu się do efektywnego wykorzystania środków pomocowych.    W odniesieniu do pytania drugiego wyjaśniam, że wprowadzana od 1 stycznia 1999 r. reforma samorządu terytorialnego oraz wdrażanie programów przedakcesyjnych w sposób jednoznaczny zobowiązują administrację centralną i regionalną do konsultowania projektów strategii rozwoju regionalnych i krajowych z administracją samorządową na poziomie lokalnym, a także z organizacjami pozarządowymi, uczestniczącymi w życiu społecznym i gospodarczym województwa i kraju.    Odpowiadając na pytanie trzecie, pragnę poinformować, że projekt ustawy budżetowej na rok 2000 zakłada znaczne zwiększenie rezerwy celowej na dofinansowanie środków z bezzwrotnej pomocy udzielanej przez Unię Europejską. Należy również podkreślić, że obecnie obowiązująca ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego na lata 1999 i 2000, a także ustawy ustrojowe wprowadzają mechanizmy pozwalające samorządom na podejmowanie aktywnych działań w celu zwiększania dochodów własnych. Pragnę również wyjaśnić, że do kompetencji ministra właściwego ds. finansów publicznych należy przygotowanie projektów regulacji prawnych w tym zakresie.    Odnosząc się do pytania czwartego, pragnę podkreślić, że rząd RP przywiązuje ogromną wagę do problemów mieszkańców wsi. Znalazło to swój wyraz w wyżej wspomnianym dokumencie ˝Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝. Obecnie trwają również prace nad ˝Paktem dla wsi˝. W pracach tych uczestniczą przedstawiciele rolniczych związków zawodowych, przedstawiciele organizacji wiejskich, wszystkich szczebli samorządu, a także organizacje pozarządowe. Oba dokumenty jasno precyzują stanowisko rządu w kwestii wyrównywania szans dla mieszkańców wsi, równocześnie przedstawiając program konkretnych działań, których celem jest poprawa warunków życia i pracy ludności wiejskiej.    W załączeniu przesyłam krótką informację o programie SAPARD oraz dokument ˝Spójna polityka strukturalna rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝.*)    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Henryk Wujec    Warszawa, dnia 2 lutego 2000 r.