Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przywrócenia mechanizmów rynkowych w zakresie handlu węglem w kraju

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Orańca w sprawie przywrócenia mechanizmów rynkowych w zakresie handlu węglem w kraju, przysłaną przy piśmie z dnia 18 marca 1998 r. uprzejmie informuję, co następuje:    Złożony problem relacji cenowych pomiędzy górnictwem a energetyką zawodową rozwiązywany jest od kilku lat. Ceny węgla dla energetyki mają decydujący wpływ na poziom kosztów wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, zaś ceny tych przetworzonych nośników energii stanowią o poziomie zużycia ich przez ludność, a ich nadmierny wzrost wywołuje impulsy inflacyjne, prowadzące do zahamowania wzrostu gospodarczego kraju. Z tego powodu w okresie reformowania gospodarki ceny energii elektrycznej i ciepła są cenami urzędowymi. W świetle takich faktów, ceny węgla dla energetyki zawodowej nie mogą być cenami w pełni kształtowanymi przez warunki rynkowe. Od początku reformy ekonomicznej kraju uzgodnienia poziomu tych cen odbywały się w zespołach międzybranżowych, często z udziałem przedstawicieli rządu.    Uchwałą z dnia 24 stycznia 1997 r. Sejm RP zobowiązał rząd do przedstawienia koncepcji wzajemnych relacji cenowych pomiędzy energetyką i górnictwem węgla kamiennego. Dla realizacji tego zobowiązania powołany został międzyresortowy zespół z udziałem niezależnych specjalistów, którego zadaniem było wypracowanie polityki cenowej kompleksu paliwowo-energetycznego. W wyniku prac tego zespołu, zmierzających do uzgodnienia długofalowej polityki cenowej oraz doprowadzenia do podpisania umów wieloletnich na dostawy węgla dla energetyki, osiągnięto kompromis polegający na ustaleniu, iż ceny węgla nie będą przekraczały poziomu parytetu importowego, który jest poziomem kosztów importu zagranicznego węgla. Ceny oparte na parytecie importowym, z punktu widzenia interesów górnictwa w okresie jego restrukturyzacji, są obecnie z jednej strony niewystarczające dla pokrycia kosztów produkcji, z drugiej jednak strony stanowią próg, po przekroczeniu którego polski węgiel byłby masowo zastępowany tańszym węglem importowanym.    Zarówno górnictwo jak i energetyka uznały, że dla oszacowania poziomu parytetu importowego należy przyjąć metodę PAN/GJ, a jego wartość wyliczać każdorazowo na dany rok kalendarzowy. Określony tą metodą poziom parytetu każdorazowo dla węgla energetycznego normatywnego (21/22/09) wynosi 40,06 USD/t na rok 1998. Gdyby ceny węgla kamiennego były kształtowane zgodnie z ustawą o cenach, średnia cena węgla powinna być wyższa od tej wartości i kształtować się na zróżnicowanym poziomie w każdej ze spółek węglowych.    Ponieważ ceny oparte na kosztach przekraczają poziom parytetu importowego, zaproponowane na 1998 r. ceny (węgla normatywnego) dla wszystkich odbiorców węgla energetycznego były podobne dla każdej spółki i stanowiły równowartość ceny parytetu importowego. Nie można więc traktować tego jako działania kartelowe, lecz wyłącznie jako realizację ustaleń dotyczących maksymalnych cen węgla kamiennego.    Taki poziom cen węgla nie mógł być zaakceptowany przez energetykę zawodową, ze względu na prawne ograniczenia wzrostu cen energii elektrycznej i ciepła. Powstał wyraźny konflikt interesów, w którym strona energetyczna forsowała ceny na poziomie dużo niższym od kosztów pozyskania węgla. Po długotrwałych negocjacjach dwustronnych i międzybranżowych doszło w połowie marca br. do uzgodnienia cen na rok 1998, na poziomie zaakceptowanym przez przedstawicieli energetyki i górnictwa węgla kamiennego. Uzgodniony poziom cen stanowi podstawę do zawarcia indywidualnych umów elektrowni i elektrociepłowni z dostawcami węgla.    Podwyżki cen węgla nie są celem samym w sobie. Ukształtowanie poziomu cen węgla kamiennego zgodnie z wynikiem ostatnich negocjacji tworzy zaledwie podstawę do zahamowania narastania strat w sektorze węglowym i może być podstawą do przeprowadzenia bardziej zdecydowanych przemian w górnictwie, prowadzących do rentownej działalności poszczególnych podmiotów.    Należy podkreślić, że przygotowywany obecnie program reformy górnictwa zmierza do zapewnienia warunków, w których funkcjonować będą wszystkie mechanizmy rynkowe, w tym wzajemna konkurencja spółek węglowych, zwłaszcza w zakresie obniżenia kosztów produkcji.    Z informacji, jakie posiada Ministerstwo Gospodarki, wynika, że spółki węglowe nie dokonują ustaleń odnośnie do wielkości i kierunku sprzedaży do poszczególnych podmiotów energetyki zawodowej. Dobór partnerów handlowych wynika z długoletniej dotychczasowej współpracy, opartej między innymi na takim doborze producentów przez podmioty energetyki zawodowej, którzy dysponują węglem o określonych parametrach jakościowych, zaś dobór odbiorców węgla przez poszczególne spółki węglowe jest wynikiem aktualnych możliwości marketingowych.    Podsekretarz stanu    Jan Szlązak    Warszawa, dnia 8 kwietnia 1998 r.