Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie powoływania wojewódzkich rzeczników praw ucznia

   W związku z interpelacją pani poseł Marii Gajeckiej-Bożek w sprawie powoływania wojewódzkich rzeczników praw ucznia przekazuję uprzejmie poniższe informacje:    Ustawa o systemie oświaty ani inne akty prawne nie dają ministrowi edukacji narodowej upoważnienia do tworzenia instytucji rzecznika praw ucznia obejmującej zasięgiem obszar kraju czy województwa, a przy tym niezależnej od centralnej i terenowej administracji państwowej. Art. 33 ust. 2 pkt 4 ustawy o systemie oświaty mówi, że m.in. ˝przestrzeganie statutu szkoły lub placówki, w tym w zakresie przestrzegania praw ucznia oraz praw dziecka˝ podlega nadzorowi pedagogicznemu. Obowiązki ministra edukacji narodowej w przedmiotowej sprawie zawiera delegacja w art. 35 ust. 6 ustawy o systemie oświaty, tj. określenie w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad sprawowania nadzoru pedagogicznego, a także wykazu stanowisk i kwalifikacji niezbędnych do ich zajmowania. Rozporządzenie to obowiązuje od 19 lutego 1997 r. (DzU nr 9 z 1997 r.) i określa, że każdy wizytator, któremu powierzono sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad określoną szkołą lub placówką, jest obowiązany uwzględniać w ramach tego nadzoru zagadnienia respektowania praw ucznia i dziecka.    Na podstawie § 6 ust. 2 i 4 tego rozporządzenia umożliwia się kuratorom oświaty powierzanie jednemu z pracowników nadzoru pedagogicznego koordynacji zadań związanych z określoną dziedziną działalności szkół i placówek, w tym także z przestrzeganiem praw ucznia i dziecka. Nazwa ˝rzecznik praw ucznia i dziecka˝ używana jest tylko umownie, dla skrótowego określenia zasadniczej funkcji wypełnianej przez wizytatora-koordynatora odpowiedzialnego za skuteczną realizację cytowanego już przepisu art. 33 ust. 2 pkt 4 ustawy o systemie oświaty.    Kuratorzy oświaty mogą zasięgać opinii samorządów uczniowskich przy podejmowaniu decyzji o powołaniu na omawiane stanowisko wizytatora. Art. 6a ust. 5 ustawy Karta nauczyciela daje uprawnienia samorządowi szkolnemu do oceniania pracy nauczyciela. Obecnie prawo oświatowe przewiduje ponadto możliwość powoływania rad szkoły złożonych z przedstawicieli uczniów, nauczycieli i rodziców.    Ważne znacznie dla rozwoju demokracji w szkole ma współpraca z organizacjami pozarządowymi, w tym m.in. Fundacją ˝Wyzwania˝, która prowadzi Ośrodek Informacji o Prawach Ucznia oraz Biuro Obsługi Rzeczników Praw Ucznia. Biuro to powstało w 1996 r. z inicjatywy Forum Rzeczników Praw Ucznia i ma na celu organizowanie przepływu informacji i udzielanie pomocy merytorycznej. Szczególne znaczenie ma także współpraca z międzyszkolnymi organizacjami samorządów uczniowskich, która zaowocowała m.in. stworzeniem Regulaminu Konkursu na Stanowisko Rzecznika Praw Ucznia*).    Przewidujemy, że tak jak dotychczas także po wejściu w życie reformy administracyjnej kraju zadaniem kuratora oświaty będzie zorganizowanie właściwego nadzoru pedagogicznego również w zakresie przestrzegania praw ucznia i dziecka.    Dokładniejsze informacje o działających w obecnych województwach rzecznikach praw ucznia Ministerstwo Edukacji Narodowej przekaże po uzyskaniu odpowiednich materiałów z kuratoriów oświaty oraz z pozarządowego Ośrodka Informacji o Prawach Ucznia.    Podsekretarz stanu    Wojciech Książek    Warszawa, dnia 10 sierpnia 1998 r.