Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opłat za studia zaoczne

   W związku z interpelacją pana posła Stanisława Steca z dnia 29 września br. dotyczącą poziomu opłat za studia zaoczne - w kontekście stosowanego algorytmu podziału środków budżetowych dla szkół wyższych - pozwalam sobie przedstawić następujące wyjaśnienia.    Gospodarka finansowa uczelni stanowi samoistny system finansowy, wynikający z postanowień ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, określony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (DzU nr 84, poz. 380 i nr 112, poz. 485).    Zgodnie z rozporządzeniem opłaty za zajęcia dydaktyczne zaliczane są do przychodów działalności dydaktycznej i mogą być pobierane za:    1) zajęcia na studiach dziennych w przypadku ich powtarzania spowodowanego niezadowalającymi wynikami w nauce,    2) studia zaoczne, wieczorowe i eksternistyczne,    3) studia podyplomowe i inne formy kształcenia.    Rodzaje zajęć, za które są pobierane opłaty, oraz ich wysokość ustalają rektorzy poszczególnych uczelni na podstawie planowanego kosztu zajęć dydaktycznych - stąd też zróżnicowanie ich poziomu, o którym wspomina pan poseł.    Zgodnie z postanowieniami ustawy o statystyce publicznej, stosownymi zarządzeniami prezesa Głównego Urzędu Statystycznego określane są obowiązki sprawozdawcze szkół wyższych w zakresie statystyki finansów oraz edukacji.    W zarządzeniach ustala się obowiązki dotyczące przekazywania danych statystycznych o przychodach, kosztach i wyniku finansowym szkół wyższych, a także o liczbie studentów i absolwentów studiów wyższych - według określonych wzorów i za określone okresy sprawozdawcze.    Ministerstwo dysponuje więc, w odniesieniu do poszczególnych uczelni, danymi w zakresie wysokości uzyskiwanych przychodów z tytułu opłat za zajęcia dydaktyczne, w łącznej kwocie za wszystkie wymienione wyżej rodzaje zajęć, a także danymi o liczbie studentów na studiach dziennych, wieczorowych, zaocznych i eksternistycznych w układzie kierunków studiów.    Zestawiając odpowiednio dane ujęte w sprawozdaniach istnieje możliwość określenia przeciętnej odpłatności za zajęcia dydaktyczne, w skali danego roku, przypadającej na jednego studenta studiów niestacjonarnych w określonej uczelni.    Przyjęte na 1998 r. zasady podziału, dla uczelni resortu edukacji narodowej, dotacji oraz limitu wynagrodzeń osobowych na działalność dydaktyczną, stanowią zmodyfikowaną kontynuację formuł algorytmicznych i reguł stosowanych w latach poprzednich.    W formule algorytmu kwestia odpłatności pobieranej za studia wieczorowe i zaoczne jest uwzględniana pośrednio poprzez:    1) kwalifikowanie danych o liczbie studentów na poszczególnych kierunkach studiów do odpowiednich grup kosztochłonności kształcenia;    2) przyjęcie w odniesieniu do liczby studentów studiów wieczorowych i zaocznych przelicznika z wagą = 0,3, wobec stosowania dla liczby studentów studiów dziennych przelicznika z wagą = 1;    3) ujmowanie w przeliczeniach dla studiów wieczorowych i zaocznych liczby studentów ogółem nie większej od liczby studentów ogółem na studiach dziennych na analogicznym kierunku studiów w danej uczelni.    Jak wiadomo rozwój studiów niestacjonarnych, na których stosowana jest odpłatność za kształcenie, dotyczy w głównej mierze kierunków studiów z grupy nauk ekonomiczno-prawnych i znacznej części kierunków w grupie nauk humanistycznych. Na tych kierunkach studiów kosztochłonność kształcenia jest relatywnie mniejsza niż w grupach kierunków z zakresu nauk przyrodniczych, nauk o ziemi i technicznych.    W formule algorytmu kierunki studiów w grupie nauk ekonomiczno-prawnych i humanistycznych mają niższe współczynniki przeliczeniowe, w ramach stosowanych 5 grup kosztochłonności kształcenia (mieszczą się głównie w 1 i 2 grupie tych współczynników). W tej sytuacji uzyskiwana odpłatność za studia niestacjonarne na tych kierunkach studiów w większym stopniu dofinansowuje koszty funkcjonowania procesu dydaktycznego w uczelniach prowadzących omawiane kierunki kształcenia.    Natomiast w uczelniach kształcących głównie na kierunkach z zakresu nauk przyrodniczych, nauk o ziemi oraz technicznych o wyższych współczynnikach kosztochłonności (w grupach 3-5 tych współczynników), będących odzwierciedleniem większych kosztów kształcenia, udział studentów na odpłatnych studiach niestacjonarnych jest wyraźnie mniejszy.    Wpływ odpłatności za studia ma więc ograniczone znaczenie z punktu widzenia źródeł przychodów finansowych uczelni. Ich sytuację finansową w głównej mierze determinuje poziom dotacji dydaktycznej ukształtowanej według wspomnianych reguł algorytmicznych oraz własna zaradność ekonomiczna.    Minister    Mirosław Handke    Warszawa, dnia 29 października 1998 r.