Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozporządzenia ministra finansów z dnia 10 października 1997 r. dotyczącego sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 23 czerwca 1998 r. (nr SPS-0202-740/98) interpelacją pani poseł Heleny Góralskiej w sprawie rozporządzenia ministra finansów z dnia 10 października 1997 r. dotyczącego sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników, uprzejmie wyjaśniam:    1. Prawne regulacje dotyczące możliwości szacowania przez organy podatkowe dochodów podatników stosujących (świadomie bądź nieświadomie) ceny transferowe, poprzez określanie rzeczywistej (rynkowej) wartości przedmiotów transakcji dokonywanych przez tych podatników, obecne są w polskich przepisach podatkowych od 1935 r. Jednakże, do końca 1996 r., przepisy te nie określały metod, jakimi organy podatkowe mogą szacować wspomniane dochody. W praktyce więc brak szczegółowych regulacji dotyczących metod szacowania dochodów powodował, że szacowanie dochodów podatników mogło być dokonywane wszelkimi znanymi metodami kalkulacji wartości (cen) przedmiotów transakcji. W fachowej literaturze ekonomicznej znaleźć można opisy ponad 20 metod kalkulacji cen towarów i usług. Niemniej polskie organy podatkowe, w przewidzianych przez prawo podatkowe przypadkach, określały wartość przedmiotu transakcji, a w konsekwencji dochód podatnika, stosując najczęściej metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej lub metodę marży transakcyjnej netto.    Zawarcie od 1 stycznia 1997 r. określonych metod w przepisach ustaw podatkowych zawęziło jedynie katalog metod, jakimi organy podatkowe mogą dokonywać takiego szacunku. Jednocześnie, aby stosowanie tych metod przez organy podatkowe było jednolite oraz zgodne ze standardami przyjętymi i stosowanymi przez inne kraje członkowskie Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), w dniu 29 kwietnia 1996 r. minister finansów, w oparciu o art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, wydał wytyczne dla organów podatkowych, w których opisane zostały metody określania wartości transakcji, będące od 1997 r. przedmiotem regulacji ustawowej.    2. Zgodnie z zobowiązaniami strony polskiej, warunkującymi przyjęcie naszego kraju do grona państw - członków OECD, konieczne stało się od 1 stycznia 1997 r. prawne unormowanie kwestii związanych z szacowaniem wartości cen transferowych oraz dostosowanie polskich rozwiązań w tym zakresie (oraz praktyki) do wytycznych OECD w sprawie wyceny transferu dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych. Tymczasem w przyjęciu przez Komitet Podatkowy OECD ostatniego rozdziału wspomnianych Wytycznych OECD nastąpiło opóźnienie - termin ten uległ przesunięciu - z grudnia 1996 r. początkowo na kwiecień, a ostatecznie na czerwiec 1997 r. W konsekwencji przygotowanie ostatecznej wersji projektu rozporządzenia ministra finansów w sprawie szacowania dochodów, zgodnej z zaleceniami zawartymi w Wytycznych OECD, stało się więc możliwe - z przyczyn od strony polskiej niezależnych - dopiero w czerwcu 1997 r. Niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości z Komitetu Podatkowego OECD o ostatecznym przyjęciu i podpisaniu Wytycznych, w dniu 2 lipca 1997 r. minister finansów przesłał projekt rozporządzenia innym resortom oraz organizacjom związkowym i gospodarczym w celu zebrania i ewentualnego uwzględnienia zgłoszonych uwag. Proces uwzględniania i uzgadniania zgłoszonych uwag oraz konsultacji w tym zakresie z przedstawicielami Komitetu Podatkowego OECD spowodował, iż podpisanie wspomnianego rozporządzenia stało się możliwe dopiero z początkiem października 1997 r.    3. Nie mogę podzielić opinii pani poseł, że wejście w życie wcześniej wspomnianego rozporządzenia z początkiem listopada 1997 r. powoduje, ˝iż nie jest w praktyce możliwe stosowanie przepisów art. 11 ustawy oraz przepisów wspomnianego rozporządzenia do dochodów za rok 1997...˝. Określanie (w tym w drodze szacunku) dochodów podatników, tj. nadwyżki przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągniętej w roku podatkowym, dokonywane jest po upływie roku podatkowego. Z tego też względu ewentualne określanie dochodów podatników za 1997 r. (i ich ewentualna korekta) dokonywane będzie przez organy podatkowe dopiero po upływie roku 1997 i oczywiście w takim przypadku organy te zobowiązane są postępować zgodnie z przepisami rozporządzenia. W przypadku szacowania dochodów uzyskanych przez podatników w latach wcześniejszych - jeżeli szacowanie dokonywane było przed wejściem w życie przepisów rozporządzenia - organy podatkowe nie były związane żadnymi szczególnymi regulacjami prawnymi; jeżeli zaś szacowania tych dochodów wspomniane organy dokonywały (lub będą dokonywać) po wejściu w życie przepisów rozporządzenia - obowiązują je przepisy wspomnianego rozporządzenia. Pragnę więc jeszcze raz podkreślić, iż nie istnieją przeszkody prawne w oszcowywaniu dochodów uzyskanych przez podatników za rok 1997. Tym samym, w związku z późniejszym od planowanego wejściem w życie przepisów rozporządzenia z dnia 10 października 1997 r. ministra finansów w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników, nie wystąpią ujemne skutki budżetowe.    4. Określenie dochodu podatnika (nadwyżki przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągniętej w roku podatkowym) wymaga prawidłowego określenia tak wysokości przychodów podatnika, jak i wielkości jego kosztów. Rozdział 5 rozporządzenia poświęcony jest w szczególności określaniu wielkości kosztów, uwzględniającemu najważniejsze z czynników ekonomicznych mających wpływ na wysokość tych kosztów. Dlatego też, jeżeli przedmiotem rozporządzenia wynikającym z delegacji ustawowej jest sposób i tryb określania dochodów w drodze oszacowania, według metod wymienionych w ustawie, nie stoi w sprzeczności z tą delegacją określenie, jakie czynniki ekonomiczne należy uwzględniać, aby prawidłowo zastosować - w przypadku wyceny niektórych szczególnych świadczeń - metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej (czynniki porównywalności transakcji) lub jakie składniki kosztowe (i w jakiej wysokości) należy uwzględniać, stosując metodę koszt plus czy metodę marży transakcyjnej netto.    5. Zgodnie z art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polskie organy podatkowe dokonują oszacowania dochodów podatników stosujących ˝ceny transferowe˝ jedynie w przypadkach, jeżeli stosowanie tych cen spowodowało zaniżenie należności podatkowej podatnika. Tymczasem w niektórych międzynarodowych dwustronnych umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, zawarte jest zobowiązanie (zazwyczaj w art. 9 ust. 2 takich umów), iż w przypadkach, w których stosowanie cen transferowych spowodowało wykazanie przez podatnika podlegającego opodatkowaniu w Polsce wyższego dochodu od należnego, możliwe będzie na wniosek podatnika określenie jego dochodu w niższej wysokości niż zadeklarowana przez tego podatnika i w konsekwencji zwrot nadpłaconego podatku (tryb dokonywania takiego zwrotu reguluje art. 21 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Jednocześnie, stosownie do art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ˝ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana...˝. § 19 rozporządzenia nie ustanawia więc żadnych nowych przepisów prawa, a jedynie przytacza już obowiązujące normy prawa wynikające z innych aktów prawnych (międzynarodowych umów, których stroną jest Rzeczpospolita Polska i ustawy - Ordynacja podatkowa). Nie można więc w tym przypadku mówić o przekroczeniu przez ministra finansów delegacji ustawowej. Minister finansów uznał za zasadne przywołanie tych norm prawa również w przepisach rozporządzenia dotyczącego sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników, gdyż stosowanie tych norm uzależnione jest od prawidłowego określenia przez polskie organy podatkowe dochodów podatnika w drodze ich oszacowania (§ 19 ust. 2 rozporządzenia).    Podsekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 7 lipca 1998 r.