Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niezapewnienia środków finansowych dla gmin w związku z reformą oświaty

   Odpowiadając na pismo z dnia 5 listopada 1998 r. (nr SPS-0202-1077/98) dotyczące interpelacji pana posła Ryszarda Brejzy w sprawie sposobu zapewnienia przez rząd odpowiednich środków finansowych na realizację poszerzonego zakresu zadań własnych gmin z tytułu reformy oświaty, uprzejmie informuję, co następuje.    Intensywne przygotowania do zmiany ustroju szkolnego korelowane są z przekształceniami kompetencji państwa przekazującymi w gestie samorządów terytorialnych szerokie uprawnienia dotyczące sfery zarządzania i finansowania działalności szkół i placówek oświatowych. Związane jest to z istotną zmianą źródeł zasilania finansowego funkcjonowania tych jednostek poprzez system subwencji i dotacji celowych, jako ważnych składników dochodów poszczególnych szczebli samorządów terytorialnych: gmin, powiatów i samorządów wojewódzkich. Umocowaniem prawnym tych rozwiązań są ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz finansach publicznych.    Istnieje świadomość tego, że sukcesywne wprowadzanie w życie poszczególnych elementów reformy oświaty, poczynając od wdrożenia nowego ustroju szkolnego, w istotnym stopniu zależeć będzie od samorządów terytorialnych. To samorządy bowiem będą zakładały oraz prowadziły nowe, zreformowane szkoły. Organy prowadzące będą samorządnie rozstrzygały o poziomie finansowania poszczególnych zadań oświatowych, przestrzegając określonych centralnie merytorycznych, organizacyjnych i kadrowych standardów nauczania.    Podstawowym źródłem finansowania zadań szkolnych związanych z prowadzeniem szkół podstawowych oraz gimnazjów, stanowiących nowy element reformowanego ustroju szkolnego, będzie część oświatowa subwencji ogólnej dla gmin.    W przypadku decyzji parlamentu RP dotyczących projektu ustawy Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego również finansowanie od dnia 1 wrze- śnia 1999 r. wydatków bieżących z utworzeniem klas pierwszych gimnazjów będzie realizowane w ramach tej subwencji.    Biorąc powyższe pod uwagę, zakłada się, iż podstawowa część subwencji oświatowej przeznaczona zostanie na sfinansowanie wydatków bieżących związanych z funkcjonowaniem 6-letnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminy jako zadania własne, natomiast pozostała część subwencji przeznaczona będzie na finansowanie klasy VIII i tworzonej I klasy gimnazjum, w miejsce dotychczasowej klasy VII.    Niezwykle ważnym etapem wdrażania reformy oświaty będzie tworzenie, we współpracy z władzami gmin i powiatów, sieci szkół uwzględniającej założenia nowego ustroju szkolnego. Przyjęcie rozwiązań w tym zakresie przewidywane jest w I kwartale 1999 r.    Na finansowanie przedsięwzięć związanych z podjęciem realizacji reformy ustroju oświaty przewidziano w projekcie ustawy budżetowej na rok 1999 stosowną rezerwę celową w kwocie 96 mln zł. Rezerwa ta jest przeznaczona na finansowanie:    - skutków tworzenia gimnazjów, związanych zwłaszcza z wydatkami płacowymi z tytułu dodatków funkcyjnych dla osób, którym powierzone będą stanowiska dyrektorów gimnazjów;    - zwiększonych kosztów dowożenia uczniów do szkół;    - rozszerzenia systemu dokształcania nauczycieli, zwłaszcza w zakresie zmian programowych wynikających z reformy;    - zwiększonych zadań szkolnictwa ponadpodstawowego, w związku z przedłużeniem nauki do 18 roku życia;    - tworzenia Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz komisji okręgowych, którym będą powierzane zadania w zakresie oceniania zewnętrznego osiągnięć edukacyjnych uczniów.    Należy wyraźnie podkreślić, że reforma systemu oświaty to proces długofalowy, w którym każdy kolejny etap będzie następstwem poprzedniego i przygotowaniem następnego. W tej konstrukcji wdrażania reformy, dotyczącej bezpośrednio 1/3 społeczeństwa, ewolucyjny charakter będą musiały mieć także warunki finansowania jej poszczególnych etapów.    Równoczesność startu w 1999 r. kilku reform ustrojowych i społecznych wymaga rozłożenia w czasie wynikających z nich konsekwencji budżetowych. Rząd zapewnił warunki rozpoczęcia reformy systemu oświaty już w roku 1999. Kolejne jej etapy będą uwzględniane w budżetach następnych lat, zapewne przy mniejszych ograniczeniach, gdyż inne reformy: ustrojowa, służby zdrowia i ubezpieczeń społecznych będą już faktem dokonanym.    Podsekretarz stanu    Andrzej Karwacki    Warszawa, dnia 17 grudnia 1998 r.