Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sposobu wykonywania uprawnień nadzorczych przez organy administracji państwowej w stosunku do stowarzyszeń sportowych

   Ustawa z dnia 3 lipca 1984 r. o kulturze fizycznej wprowadziła nową grupę stowarzyszeń noszących nazwę ˝stowarzyszenia kultury fizycznej˝, nazywanych często w praktyce ˝stowarzyszeniami sportowymi˝. Zgodnie z tą ustawą do grupy tej zaliczono wszystkie stowarzyszenia, których podstawowym celem było realizowanie zadań z zakresu kultury fizycznej. Charakterystycznym elementem dla tej grupy stowarzyszeń był administracyjny system ich rejestracji, a mianowicie:    1) dla stowarzyszeń kultury fizycznej, których teren działania nie przekraczał terenu jednego województwa - terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego właściwy w spawach kultury fizycznej;    2) dla stowarzyszeń kultury fizycznej, których teren działania przekraczał teren jednego województwa - Główny Komitet Kultury Fizycznej i Sportu.    Nowa ustawa z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej zlikwidowała administracyjny tryb rejestracji stowarzyszeń kultury fizycznej postanawiając:    1) w art. 13 ust. 2, iż ˝Organem rejestrowym stowarzyszeń kultury fizycznej i związków sportowych jest właściwy ze względu na ich siedzibę sąd wojewódzki˝,    2) w art. 13 ust. 4, iż ˝Organem rejestrowym polskich związków sportowych oraz związków sportowych o ogólnokrajowym zakresie jest Sąd Wojewódzki dla miasta stołecznego Warszawy˝.    Sprawa nadzoru została uregulowana jednoznacznie w art. 15 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej stwierdzając, iż:    ˝1. Organem nadzorującym działalność stowarzyszeń kultury fizycznej oraz związków sportowych jest wojewoda właściwy ze względu na ich siedzibę...    2. Organem nadzorującym działalność polskich związków sportowych i związków sportowych o zasięgu ogólnokrajowym działających w wielu dyscyplinach lub dziedzinach sportu jest prezes Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki˝.    Zagadnienie nadzoru jest pojęciem bardzo szerokim. Obejmuje ono czynności o charakterze ściśle kontrolnym, jak również inne czynności, które podejmuje organ nadzorujący w stosunku do jednostki nadzorowanej, a zmierzające do realizacji uprawnień przyznanych organowi nadzorującemu i mające na celu zabezpieczenie prawidłowego działania jednostki nadzorowanej. Należy wyraźnie podkreślić, iż wykonywanie przez organ administracji państwowej nadzoru nad stowarzyszeniami jest nie tylko uprawnieniem, ale przede wszystkim obowiązkiem, który należy wykonywać.    Aby zapewnić możliwość sprawowania właściwego nadzoru nad stowarzyszeniami kultury fizycznej, ustawodawca postanowił w art. 15 ust. 3 ustawy o kulturze fizycznej, iż ˝Organ nadzorujący może dokonywać kontroli działalności stowarzyszenia kultury fizycznej i związku sportowego˝. Uprawnienie do przeprowadzenia kontroli jest uprawnieniem organu nadzorującego związanym z wykonywaniem nadzoru, które temu organowi ma umożliwić realne wypełnienie obowiązku wykonywania nadzoru.    Jeżeli działalność stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego jest niezgodna z prawem lub narusza postanowienia statutu, to - zgodnie z art. 16 i art.17 ustawy o kulturze fizycznej - organ nadzorujący może:    1) zażądać usunięcia w określonym terminie dostrzeżonego uchybienia (art. 16 pkt 1),    2) udzielić władzom stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego ostrzeżenia (art. 16 pkt 2),    3) zawiesić w czynnościach poszczególnych członków władz stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego (art. 16 pkt 3),    4) wystąpić do sądu wojewódzkiego o zastosowanie jednego z następujących środków:    a) zawiesić wykonanie uchwały lub decyzji niezgodnej z prawem oraz zażądać jej uchylenia, a w razie nieuchylenia w wyznaczonym terminie - uchylić taką uchwałę lub decyzję (art. 17 ust. 1 pkt 1),    b) zawiesić w czynnościach władze stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego i wyznaczyć kuratora do czasu wyboru nowych władz (art. 17 ust. 1 pkt 2),    c) zawiesić działalność stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego na okres nie dłuższy niż rok (art. 17 ust. 1 pkt 3),    d) rozwiązać stowarzyszenie kultury fizycznej lub związek sportowy, jeżeli swoją działalnością w sposób rażący narusza przepisy prawa lub postanowienia statutu, i wykreślić je z rejestru (art. 17 pkt 4).    Ustawa o kulturze fizycznej postanawia, iż w przypadku ustanowienia przez sąd wojewódzki kuratora zobowiązany on jest do zwołania w ciągu trzech miesięcy walnego zebrania członków w celu wyboru nowych władz stowarzyszenia kultury fizycznej lub związku sportowego (art. 17 ust. 2).    Uregulowania dotyczące nadzoru nad stowarzyszeniami kultury fizycznej zawarte w ustawie z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej stanowią istotne uzupełnienie postanowień dotyczących nadzoru nad stowarzyszeniami wynikającymi z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Wynika to z zapisu art. 8 ust. 3 ustawy o kulturze fizycznej, gdzie stwierdza się, że do stowarzyszeń kultury fizycznej i związków sportowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach ze zmianami wynikającymi z ustawy o kulturze fizycznej.    Zgodnie z ustawą z dnia 7 października 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach organ nadzorujący ma prawo:    1) żądać dostarczenia przez zarząd stowarzyszenia, w wyznaczonym terminie, odpisów uchwał walnego zebrania członków lub zebrania delegatów (art. 25 ust. 1 pkt 5),    2) przeglądać w lokalu stowarzyszenia, w obecności przedstawiciela władz stowarzyszenia, dokumenty związane z jego działalnością oraz sporządzać z nich notatki, odpisy i wyciągi (art. 25 ust. 1 pkt 2)    3) żądać od władz stowarzyszenia niezbędnych wyjaśnień (art. 25 ust. 1 pkt 3).    Wymienione powyżej przepisy i postanowienia wynikające z ustawy o kulturze fizycznej oraz z ustawy Prawo o stowarzyszeniach stanowią podstawę prawną działania dla organów wykonujących nadzór nad stowarzyszeniami kultury fizycznej i związkami sportowymi.    Uzupełniając kwestie związane z nadzorem nad stowarzyszeniami kultury fizycznej trzeba podkreślić, iż:    1) wykonywanie tego nadzoru odbywa się w ramach obowiązujących ustaw,    2) stowarzyszeniom kultury fizycznej i ich związkom - w stosunku do których zastosowano środek nadzoru - przysługują określone prawem środki odwoławcze rozpatrywane przez niezależne od administracji sądy.    Ustosunkowując się do poruszonych problemów w pytaniach pana posła Jerzego Jaskierni, poniżej przedstawiamy wyjaśnienia.    Ad 1. Jaki jest stosunek rządu do tych uwag i wątpliwości opinii publicznej?    Decyzje Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki podjęte w stosunku do władz Polskiego Związku Piłki Nożnej znalazły szerokie odbicie w środkach masowego przekazu. Bardzo liczne informacje i komentarze do tych decyzji były w zdecydowanej większości przychylne dla działań urzędu, które zmierzają do uporządkowania spraw związanych z funkcjonowaniem sportu piłkarskiego. W licznych publikacjach wyrażano przekonanie, że podjęte przez urząd kroki doprowadzą do wyjaśnienia licznych wątpliwości natury finansowo-organizacyjnej, jak również przyczyn złamania w Polskim Związku Piłki Nożnej fundamentalnej zasady obowiązującej w prawie - lex retro non agit. Dotyczy to głośnej sprawy pozbawienia uprawnień dwóch sędziów piłki nożnej.    Ad 2. Czy sprawa PZPN oznacza, że rząd zamierza realizować w stosunku do stowarzyszeń sportowych nową politykę?    Nie. Rząd nie zamierza prowadzić nowej polityki w stosunku do stowarzyszeń kultury fizycznej. Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki zamierza natomiast wykonywać - bo taki jest obowiązek organów administracji państwowej - czynności wynikające z faktu pełnienia funkcji organu nadzorującego.    Ad 3. Czym motywowane jest rozwiązywanie spraw PZPN w taki - wzbudzający zdziwienie opinii publicznej - sposób?    Urząd w ostatnim okresie nie spotkał się z przypadkami świadczącymi o zdziwieniu opinii publicznej odnoszącymi się do podjętych działań. Działanie i tryb postępowania Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki wynika z obowiązujących ustaw, które centralny organ administracji państwowej musi stosować:    1) ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej,    2) ustawy z dna 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach.    Ad 4. Jak przedstawia się praktyka stosunków władz państwowych i stowarzyszeń sportowych w państwach Unii Europejskiej?    W państwach Unii Europejskiej nie ma jednolitego prawa, rozporządzeń lub uregulowań odnoszących się do stosunku i relacji między związkiem sportowym i jednostką rządową zajmującą się sportem. Generalnie relacja ta bazuje na narodowym prawodawstwie każdego z krajów 15. W każdym kraju członkowskim Unii obowiązują inne uregulowania. Nie ma żadnych dyrektyw, które w jakikolwiek sposób określałyby charakter takiej relacji. To czy jednostka rządowa może lub nie ma prawa ingerować w działalność związków sportowych jest tylko i wyłącznie zależne od narodowego prawa (prawa sportowego) obowiązującego w danym kraju.    Rada Europy badając uregulowania prawne w poszczególnych krajach podzieliła je według kryterium interwencjonizmu państwowego w sprawy sportowe.    Na południu i wschodzie Europy dominuje model interwencjonizmu (Węgry, Włochy, Rumunia, Słowenia, Hiszpania), natomiast na zachodzie i północy - nieinterwencjonizmu (Austria, Czechy, Dania, Finlandia, Niemcy, Litwa, Szwajcaria, Wielka Brytania).    W poszczególnych krajach sprawy te są różnie unormowane. W niektórych zagadnienia związane ze sportem i kulturą fizyczną znalazły się w ustawie zasadniczej (Węgry, Szwajcaria, Rumunia, Hiszpania), w niektórych wydano specjalne ustawy (Austria, Szwajcaria, Litwa, Finlandia, Cypr, Włochy, Luksemburg, Hiszpania), w niektórych nie ma żadnych uregulowań prawnych.    Rada Europy doszła do wniosku, że istniejące w poszczególnych krajach różnice dotyczą w przeważającej mierze formy, a nie funkcji. Przyjęte rozwiązania wynikają z kultury prawnej opartej na systemie politycznym i tradycji.    Ad 5. Jak zareagowała międzynarodowa opinia sportowa na ostatnie wydarzenia w Polsce?    Analiza dokonana w tym zakresie wykazała brak zainteresowania środków masowego przekazu za granicą omawianą sprawą. Jedynym podmiotem, który wyraził zainteresowanie przedmiotową sprawą, była FIFA. W dniu 26 maja prezes urzędu w stosownym liście poinformował szczegółowo władze FIFA o motywach podjętych przez UKFiT działań w odniesieniu do Polskiego Związku Piłki Nożnej.    Ad 6. Jaką politykę w odniesieniu do stowarzyszeń sportowych zamierza prowadzić rząd w najbliższym czasie?    Rząd popierał i będzie popierał rozwój stowarzyszeń sportowych. Jest to obowiązek nałożony przez konstytucję na wszystkie władze publiczne (art. 68 ust. 5)    Prezes Urzędu Kultury Fizycznej    Jacek Dębski    Warszawa, dnia 28 maja 1998 r.