Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczenia praktyk monopolistycznych i dominującego wpływu kapitału Heineken i Brewpol na polskim rynku

   Odpowiadając na interpelację pana posła Grzegorza Gruszki i pana posła Witolda Deręgowskiego w sprawie ograniczenia praktyk monopolistycznych i dominującego wpływu kontroli na rynku polskim przez kapitał Heineken i Brewpole, pozwalam sobie przedłożyć następujące wyjaśnienia.    Rynek piwa w Polsce ulega na przestrzeni ostatnich lat dynamicznym przekształceniom. Według GUS w 1997 r. w Polsce produkcja sprzedana piwa wyniosła 18,9 mln hl. Wyróżnić można producentów działających na rynku krajowym, regionalnym oraz lokalnym, co wynika z ich wielkości produkcji. Do pierwszej grupy należy 5 producentów (Elbrewery Company w Elblągu - 3,7 mln hl i 19,6% udział w krajowym rynku, Zakłady Piwowarskie w Żywcu - 2,1 mln hl i 11,1% udział, Browary Tyskie Górny Śląsk w Tychach - 2,0 mln hl i 10,6% udział, Lech Browary Wielkopolskie w Poznaniu - 1,8 mln hl i 9,5% udział, Okocimskie Zakłady Piwowarskie - 1,8 mln hl i 9,5% udział), którzy w 1997 r. sprzedali 10,9 mln hl piwa, tj. 57,7% globalnej sprzedaży piwa w Polsce. Drugą grupę tworzy 14 producentów średniej wielkości o produkcji od 0,1 mln hl do 0,9 mln hl piwa, którzy w roku 1997 wyprodukowali 6,2 mln hl piwa, tj. 32,8% rynku. Pozostali wytwórcy działają na rynkach lokalnych.    Z uwagi na perspektywy rozwoju spożycia piwa w Polsce obserwuje się duże zainteresowanie firm zagranicznych tym rynkiem. Na rynku tym są obecne takie firmy jak: Carlsberg (Dania) - Okocim (Brzesko), Holsten (Niemcy) - BROK (Koszalin), Bitburger (Niemcy) - Bosman (Szczecin), Binding (Niemcy) - Dojlidy (Białystok), SAB International (RPA) - Tychy (Tychy) i Lech (Poznań), Welinvest (Szwajcaria) - Warka, Ryszard Varisella (Austria) - Piast (Wrocław), Heineken (Holandia) - Żywiec, Brewpole (Holandia) - EB (Elbląg) i Leżajsk. Obecnie organ antymonopolowy rozpatruje zgłoszone zamiary łączenia przedsiębiorców z udziałem Brewpole BV i Heineken. Zgłoszenia te są przedmiotem pogłębionej analizy. W celu dokonania oceny pozycji rynkowej łączących się przedsiębiorców oraz skutków, jakie zamierzone łączenie może wywołać na rynku piwa, urząd podjął badania tego rynku, kierując do 45 producentów piwa szczegółową ankietę. Wyniki badania zostaną wykorzystane przy rozpatrywaniu wspomnianych zamiarów łączeniowych.    Pragnę w tym miejscu wyjaśnić, że ustawa z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym uprawnia organ antymonopolowy do oddziaływania na kształtowanie struktur podmiotów gospodarczych przez wydawanie w ściśle określonych przypadkach:    - decyzji zakazujących łączenia przedsiębiorców, jeżeli w wyniku łączenia przedsiębiorcy uzyskaliby lub umocnili pozycję dominującą na rynku (art. 11a ust. 4),    - decyzji nakazujących podział przedsiębiorstwa lub spółdzielni albo rozwiązanie spółki prawa handlowego, jeżeli podmioty te posiadają pozycję dominującą na rynku i trwale ograniczają konkurencję lub warunki jej powstawania (art. 12 ust. 1 i 2),    - decyzji nakazujących ograniczenie działalności przedsiębiorcy w razie stwierdzenia, że posiada on pozycję dominującą na rynku (art. 12 ust. 4).    Organ antymonopolowy może ponadto przedstawić przedsiębiorcom zamierzającym dokonać łączenia - przed wydaniem decyzji zakazującej łączenia - warunki, na jakich łączenie może nastąpić (art. 11a ust. 2). Od powyższych decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Antymonopolowego. Natomiast w przypadku braku zastrzeżeń odnośnie do zgłoszonego zamiaru łączenia urząd zawiadamia o tym zgłaszającego zamiar (art. 11a ust. 3).    Głównym warunkiem uprawniającym organ antymonopolowy do wydawania ww. decyzji zakazujących jest stwierdzenie i udowodnienie przedsiębiorcy, iż posiada on pozycję dominującą na rynku lub w wyniku łączenia uzyska albo umocni pozycję dominującą. W rozumieniu ustawy przez pozycję dominującą rozumie się taką sytuację, gdy przedsiębiorca nie spotyka się z istotną konkurencją na rynku krajowym lub lokalnym; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Jednak w praktyce orzeczniczej Sądu Antymonopolowego ukształtowało się stanowisko, że sam tylko fakt posiadania pozycji dominującej nie jest wystarczającą przesłanką dla wydania decyzji zakazującej, są to bowiem decyzje wydawane w ramach administracyjnego uznania (tzw. decyzje uznaniowe). Decydującą przesłanką jest ocena oparta na wszechstronnym rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, pozwalająca na zajęcie stanowiska, czy pomimo uzyskania lub umocnienia pozycji dominującej przez któryś z łączących się podmiotów, zagrożony został interes publicznoprawny, chroniony przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym. Decyzje te, jako oparte w dużej mierze na kryteriach celowościowych, wymagają szczególnie wnikliwego rozpatrzenia sprawy, a w szczególności wykazania racji publicznoprawnych, które przesądziły o ograniczeniu praw przedsiębiorców do realizowania strategii konkurencji, jaką jest koncentracja gospodarcza.    W przedmiotowej sprawie urząd podejmie decyzje po przeanalizowaniu całokształtu danych, w tym wyników badań rynku, o których mowa wyżej. W chwili obecnej przed zakończeniem postępowania wyjaśniającego trudno jest przesądzić jego rezultat. Pragnę jednak zapewnić, że w sprawie tej, podobnie jak w innych dotyczących zamiaru łączenia przedsiębiorców, organ antymonopolowy będzie się kierował względami rozwoju konkurencji i potrzebą ochrony konsumentów.    O podjętej decyzji pozwolę sobie poinformować w odrębnym piśmie.    Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji    Tadeusz Aziewicz    Warszawa, dnia 19 sierpnia 1998 r.