Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji w dziedzinie sprzętu do badań radiologicznych

   Odpowiadając na pismo z dnia 23 grudnia 1998 r. znak SPS-0202-1251/98 w sprawie interpelacji pana posła Jerzego Jaskierni dotyczącej sytuacji w dziedzinie sprzętu do badań radiologicznych, uprzejmie informuję, że doceniam potrzebę i konieczność, aby służba zdrowia posiadała ten rodzaj sprzętu o wysokich walorach technicznych.    Jednak pragnę poinformować, że od momentu wprowadzenia transformacji gospodarczej w Polsce zakupy aparatury medycznej, w tym radiologicznej, przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej nie są w zasadzie realizowane jako systemowe, lecz wynikające z awaryjnych sytuacji, jakie występują w służbie zdrowia, oraz możliwości finansowych ministerstwa oraz samych jednostek służby zdrowia.    Zgodnie z przyjętymi w tym okresie zasadami finansowania jednostek budżetu terenowego, tj. poprzez budżet wojewody, reguły, według których powinna być kształtowana i realizowana polityka zaopatrzeniowa publicznych zakładów opieki zdrowotnej w nowoczesną aparaturę rtg, leżały w gestii wojewodów. Mimo to dla poprawy stanu badań radiologicznych Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej w latach 1996-1997 dokonało zakupu znacznej ilości aparatów rtg oraz mammografów wraz z dozymetrią i wywoływarkami do błon rtg. Ponadto zakupiono także urządzenia do diagnostyki rezonansem magnetycznym (11). Aparaty te otrzymały jednostki służby zdrowia wytypowane przez wydziały zdrowia urzędów wojewódzkich.    W ramach tych zakupów służba zdrowia byłego woj. tarnobrzeskiego otrzymała 4 aparaty rtg o złożonej konfiguracji, w tym Zespół Opieki Zdrowotnej - Szpital w Sandomierzu dostał jeden aparat (z którego może korzystać przychodnia przeciwgruźlicza).    Jednocześnie informuję, że podjęta została przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej procedura zakupu aparatu rtg dla potrzeb Zespołu Opieki Zdrowotnej w Opatowie, której realizację przewiduje się zakończyć w I połowie br.    Natomiast problem pomieszczeń pracowni rentgentowskich i remontów leży w gestii dyrektorów jednostek oraz ich organów założycielskich, którzy powinni zapewnić właściwe warunki wynikające z rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 21 września 1992 r. dotyczącego wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (DzU nr 74 poz. 366 z późn. zm.).    Pragnę poinformować, że do kompetencji stacji sanitarno-epidemiologicznych należy głównie dopuszczanie do eksploatacji aparatury radiologicznej i pomieszczeń, gdzie mają być instalowane te urządzenia. Dlatego też Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej otrzymuje incydentalne sygnały od stacji sanitarno-epidemiologicznych o występujących zagrożeniach, które w miarę posiadanych możliwości są usuwane przez użytkowników i ich organy założycielskie lub Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej.    Należy podkreślić, że dokonana analiza potrzeb wskazuje, że należałoby wymienić ok. 40-45% podstawowej aparatury rentgenowskiej, której zły stan techniczny rzutuje na jakość badań radiologicznych. Udział w poprawie tego stanu należeć będzie do samych jednostek służby zdrowia jako samodzielnych jednostek samorządu terytorialnego właściwych do przejęcia uprawnień organu, który utworzył zakład opieki zdrowotnej.    Również Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej w zakresie swoich kompetencji i możliwości określonych ustawą budżetową na 1999 r. czynić będzie starania do poprawy sytuacji w tej dziedzinie medycyny. Jednak należy mieć na uwadze, że reforma służby zdrowia spowoduje efektywne wykorzystanie posiadanej aparatury rentgenowskiej na terenie danego województwa i może się okazać, że niekoniecznie każda jednostka będzie musiała wykonywać pełny zakres badań diagnostycznych.    Ilość badań radiologicznych i innych obrazowych ulegnie zmniejszeniu, w tym przede wszystkim procedur drogich, np. tomografii komputerowej, diagnostyki rezonansem magnetycznym czy angiograficznych. Wykorzystanie tych metod będzie opierało się na rozważnym rachunku ekonomicznym i rozpowszechnionych procedurach radiologicznych (procedury ułatwią przestrzeganie algorytmów w radiologii). To zmniejszenie ilości drogach badań diagnostycznych, jeżeli przebiegać będzie racjonalnie, nie wpłynie na skuteczność diagnostyczną w szerokim rozumieniu.    Należy powiedzieć, że poziom badań radiologicznych i innych obrazowych jest w Polsce zróżnicowany. Przez termin ˝poziom badań˝ rozumieć należy zarówno jakość obrazów (związanych ze stanem technicznym i technologicznym sprzętu) jak i diagnostyczną poprawność rozpoznań (ściśle związaną z poziomem wyszkolenia lekarzy radiologów). Odnośnie do radiologii klasycznej, a zwłaszcza radiografii - poziom badań jest poniżej średniego. Wpływ na ten poziom mają m.in. źle dobrane warunki ekspozycji, wadliwe folie, ˝niedowołane˝ zdjęcia rentgenowskie, zła kontrastowość i stan techniczny aparatury. Część tych przyczyn usunąć będzie można niewielkim nakładem kosztów, ale jednak w wielu przypadkach także wymianą sprzętu.    Zdecydowanie wyższy poziom reprezentują w skali kraju badania: mammograficzne, ultrasonograficzne, tomografii komputerowej i diagnostyczne rezonansem magnetycznym.    Należy jednoznacznie powiedzieć, że zbliżony do średniego poziomu reprezentują klasyczne badania rentgenowskie, natomiast wysokospecjalistyczne procedury diagnostyki obrazowej nie odbiegają od poziomu europejskiego.    Efektywność badań radiologicznych w diagnostyce chorób płuc i onkologii jest wysoka w ośrodkach najwyższego poziomu referencyjnego, z wyjątkiem części klinik pulmonologicznych akademii medycznych, które korzystają ze sprzętu rodzimych zakładów radiologii o niższym poziomie technicznym zainstalowanych aparatów. Natomiast we wszystkich innych ośrodkach, dotyczy to pulmonologii i onkologii, dostęp do badań ultrasonograficznych, tomografii komputerowej i diagnostycznych rezonansem magnetycznym jest względnie dobry.    W podsumowaniu można powiedzieć, że pacjenci onkologiczni mogą liczyć na dobrą diagnostykę radiologiczną w ośrodkach najwyższej referencji, natomiast zróżnicowane są możliwości diagnostyczne ośrodków niższego szczebla.    Podsekretarz stanu    Janusz Solarz    Warszawa, dnia 14 stycznia 1999 r.