Debaty sejmoweV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie długotrwałości karnego postępowania przygotowawczego na przykładzie śledztwa dotyczącego Zakładów Przemysłu Spirytusowego ˝Polmos˝ w Toruniu

   Odpowiadając na przekazaną przy piśmie nr SPS-0202-1768/99 z 16 kwietnia 1999 r. interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego w sprawie nieuzasadnionej długotrwałości postępowania przygotowawczego toczącego się Prokuraturze Okręgowej w Toruniu, a dotyczącego niegospodarności i poświadczenia nieprawdy w sprawozdaniach finansowych w latach 1991-1993 w Zakładach Przemysłu Spirytusowego ˝Polmos˝ w Toruniu, uprzejmie przedstawiam, co następuje:    Postępowania przygotowawcze w tzw. sprawach gospodarczych z natury rzeczy są czasochłonne i pracochłonne, bowiem wymagają najpierw zabezpieczenia szeregu dokumentów, a następnie szczegółowej ich analizy, najczęściej przy udziale biegłych, bowiem dokonanie oceny pod kątem prawidłowości podejmowanych decyzji gospodarczych i ich ekonomicznej zasadności wymaga wiadomości specjalnych, np. z zakresu księgowości, rachunkowości i ekonomii.    W przypadku postępowania obejmującego długi okres działalności gospodarczej dużego przedsiębiorstwa zakres dokumentów wymagających zbadania i oceny jest tym bardziej rozległy, co nie pozostaje bez wpływu na czas trwania czynności.    Taka sytuacja zaistniała w śledztwie dotyczącym Zakładów Przemysłu Spirytusowego ˝Polmos˝ w Toruniu, którym objęto dwuletni okres działalności gospodarczej. Niezależnie od przyczyn obiektywnych wskazanych wyżej, a także spowodowanych licznymi interwencjami działających w zakładach związków zawodowych i rady pracowniczej, przedstawiających własne argumenty i dowody wymagające procesowego sprawdzenia, stwierdzono również nieuzasadnione przerwy w czynnościach wówczas, gdy postępowanie przygotowawcze toczyło się w Prokuraturze Rejonowej w Toruniu. Stwierdzenie tego faktu skutkowało zwróceniem uwagi prokuratorowi rejonowemu, udzieleniem szczegółowych wytycznych co do dalszego postępowania i objęciem sprawy nadzorem służbowym ówczesnej Prokuratury Wojewódzkiej w Toruniu. Śledztwo w powyższej sprawie zostało zakończone w dniu 27 czerwca 1997 r. postanowieniem o jego umorzeniu z powodu niestwierdzenia przestępstwa.    Wskazana decyzja merytoryczna stała się prawomocna w dniu 8 października 1997 r., tj. w dacie wydania przez prokuratora wojewódzkiego w Toruniu postanowienia I Dsn-1-173/97 o nieuwzględnieniu zażalenia złożonego w tej sprawie przez Delegaturę Najwyższej Izby Kontroli w Bydgoszczy.    Pomimo prawomocnego zakończenia śledztwa, korzystając z uprawnień wynikających z regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, akta sprawy zbadano w Biurze Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej w celu dokonania oceny zasadności podjętej decyzji merytorycznej. W wyniku badań aktowych stwierdzono, że umorzenie śledztwa było przedwczesne, bowiem w jego toku nie ustalono jednoznacznie, czy na skutek decyzji gospodarczych podejmowanych przez kierownictwo Zakładów Przemysłu Spirytusowego ˝Polmos˝ powstały straty finansowe, a jeśli tak, w jakiej wysokości.    W tym stanie rzeczy wydano polecenie podjęcia na nowo umorzonego śledztwa w trybie art. 293 § 3d K.p.k. i uzupełnienia materiału dowodowego przez uzyskanie kompleksowej opinii ekonomiczno-finansowej, obejmującej działalność gospodarczą zakładów w badanym okresie ze szczególnym uwzględnieniem ewentualnych strat materialnych i ich przyczyn. W wykonaniu tego polecenia nastąpiło przejęcie sprawy przez ówczesną Prokuraturę Wojewódzką w Toruniu do dalszego prowadzenia, po podjęciu w dniu 29 maja 1998 r. umorzonego uprzednio postępowania.    Z uwagi na to, że żaden z biegłych sądowych nie deklarował opracowania w możliwym do zaakceptowania terminie opinii kompleksowej, odnoszącej się do uzyskanych w toku śledztwa opinii cząstkowych z dziedziny księgowości i finansowania przemysłowych przedsiębiorstw państwowych, zarządzania takimi przedsiębiorstwami oraz ich dostosowywania do nowej sytuacji ekonomicznej kraju w fazie przemian gospodarczych po 1990 r., zwrócono się o jej opracowanie do Katedry Zarządzania Przedsiębiorstwem Przemysłowym i Polityki Przemysłowej Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Po wstępnym potwierdzeniu przez katedrę przyjęcia do realizacji zadania, w dniu 24 czerwca 1998 r. wydano w tym przedmiocie postanowienie.    Z uwagi jednak na chorobę kierownika Katedry Zarządzania Przedsiębiorstwem Przemysłowym i Polityki Przemysłowej prof. dr. hab. Stanisława Sudoła opracowanie opinii miało nastąpić dopiero w pierwszym kwartale 1999 r. Ta sytuacja i brak wówczas możliwości zlecenia opracowania opinii innym instytutom poza Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu spowodowały konieczność zawieszenia śledztwa do czasu uzyskania opinii, bowiem od jej wyników uzależniono ewentualne dalsze czynności prawne. Po ustaleniu zespołu pracowników naukowych, którzy mieli opracować opinię, Prokuratura Wojewódzka w Toruniu przekazała informację w tym zakresie Prokuraturze Apelacyjnej w Gdańsku, nadzorującej śledztwo. Jednakże w połowie grudnia 1998 r. Prokuratura Wojewódzka w Toruniu została pisemnie poinformowana, że z powodu przedłużającej się choroby prof. dr hab. S. Sudoła, a także uzasadnionej obawy zakwestionowania bezstronności opinii przez niektórych uczestników postępowania, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK odstąpił od wcześniej przyjętego zadania jej opracowania.    W tej sytuacji postanowieniem z dnia 17 grudnia 1998 r. uchylono wcześniejszą decyzję o zasięgnięciu opinii placówki naukowej UMK, zaś postanowieniem z dnia 8 stycznia 1999 r., po przeprowadzeniu wielu rozmów i konsultacji, zlecono zadanie opracowania opinii Przedsiębiorstwu Doradztwa Ekonomicznego ˝Lege Artis˝ Sp. z o.o. w Warszawie, kierowanemu przez prof. dr. hab. Tadeusza Kierczyńskiego.    W dniu 19 kwietnia 1999 r. wpłynęła do Prokuratury Okręgowej opinia w sprawie ˝Polmosu˝, opracowana przez zespół w składzie: prof. dr hab. Tadeusz Kierczyński, prof. dr hab. Urszula Wojciechowska, dr Urszula Malinowska i dr Izabela Hurko-Romeyko.    Po wstępnym zapoznaniu się z uzyskanym dowodem można stwierdzić, że z pewnością pozwoli on podjąć z zawieszenia śledztwo i po ewentualnym uzupełnieniu niektórych czynności dowodowych umożliwi zakończenie postępowania w tej sprawie w terminie do 31 maja 1999 r.    Obecna opinia rozstrzyga wszystkie zasadnicze wątpliwości, jakie legły u podstaw podjęcia w maju 1998 r. na nowo prawomocnie umorzonego śledztwa w powyższych sprawach. Jednocześnie pragnę zaznaczyć, że w świetle tej opinii nie zachodzi potrzeba dokonywania żadnych dodatkowych czynności dowodowych i nie ma podstaw do sformułowania komukolwiek zarzutu popełnienia przestępstwa.    Reasumując stwierdzić należy, że poza początkowym okresem nieusprawiedliwionej przewlekłości długotrwałość postępowania w sprawie dotyczącej Zakładów Przemysłu Spirytusowego ˝Polmos˝ w Toruniu wynikała z przedstawionych wyżej przyczyn obiektywnych, a zatem nie można podzielić zgłaszanych przez pana posła Bogdana Lewandowskiego zarzutów celowej opieszałości i braku obiektywizmu w prowadzeniu śledztwa, a tym bardziej udzielania nieprawdziwych informacji odnośnie powołanego zespołu biegłych.    Zastępca prokuratora generalnego    Włodzimierz Wolny    Warszawa, dnia 7 maja 1999 r.